" 380 - 



duża, albo też 2 — 3 jedna nad drugą. Zaocznycli 3 do 5, za niemi jedna tylko 

 wielka tarcza skroniowa. T. wargowych górnych 7 do 8, dolnych 8 do 10. Pod- 

 szczękowe tylne od przednich zwykle znacznie dłuższe, ku tyłowi mocno rozcho- 

 dzą ce się. 



Łuski na grzbiecie wąskie, na bokach znacznie szersze, w końcach tyl- 

 nych wyszczerbione, od samej młodości wyraźnie wręgowane, w rzędów 19 

 ułożone. 



Z dwóch gatunków europejskich do naszej fauny wchodzą dwa gatunki, z któ- 

 rych jeden najpospolitszym jest w całym kraju, drugi żyje tylko na kresach połu- 

 dniowo-wschodnich. Oba mają 19 rzędów łusk, oba tarczek zaocznych więcej niż 

 dwie. — Rozróżnienie: 



Tarcza przedoczna tylko jedna, zaocznych trzy. Czołowa w przodzie 

 szersza. Wargowych górnych 7, trzecia i czwarta pod okiem. 



T. natrix Lin, 



Przedocznych dwie lub trzy, zaocznych trzy do pięciu. Czołowa 

 w przodzie nie szersza. Wargowych górnych 8, pod okiem 

 4-ta i 5-ta. 



T. tesellatus Laur. 



1. Tropidonotus natrix. Lin. ISTatriz torąuata G-esn. Natrix 



rubetaria Aldrov. 



Wąż wodny pospolity — Rębołusk żabiarz. 



Tarcza czołowa w przodzie szersza; przedoczna jedna, zaocznych trzy; war- 

 gowych górnych 7, trzecia i czwarta pod okiem. Dług. 800 — 1,000 m. 



Ubarwienie zwyczajne: wierzch ciała i boki szaro -oliwkowe lub modrawe, 

 upstrzone plamkami czarnemi w 4 — 6 rzędach naprzemianlegle ułożonemi; na ty- 

 le głowy z każdego boku plama poprzeczna biaława lab żółta, od tyłu obwódką 

 czarną, półksiężycowatą objęta; spód ciała czarno i biało srokaty. 



Odmiany ubarwienia jedne są czysto indywidualne, poniekąd czasowe, czę- 

 stokroć zależne tylko od płci i wieku; te zamiast wyliczać szczegółowo, lepiśj ob- 

 jaśnić kilku ogólnemi uwagami. Inne znaczenie mają odmiany będące wytworem 

 pewnych wpływów miejscowych, zwykle dziedziczne, wreszcie zmieniające w tym 

 stopniu wygląd powierzchowny, że dawały powód do uważania ich za gatunki 

 osobne. 



Do kategoryi pierwszej należą różnice w barwie ogólnćj i w upstrzeniu. — 

 Barwa jednych bardziśj oliwkowa, innych modrawa, jaśniejsza lub ciemniejsza od 

 siwawych do śniadawych odcieni, jest właściwością indywidualną, prócz tego za- 

 leżną w znacznój mierze od świeżości naskórka; zaraz po wylinieniu barwy są 

 czystsze, przed linianiem brudne, szarawe. Plamy czarne wyraźniój się odzna- 



Pam. fiz. 49 



