- 393 - 



sto czerwonej; środkiem brzucha ciągnie się barwa czarna, zajmująca w tylnej 

 części ciała, zwłaszcza u osobników śniadych, cały spód brzucha i spód ogona. 



Większe znaczenie mają różnice w pokryciu głowy, na nich bowiem polegają 

 dwie odmiany gieograficzne, poczytywane za dwa osobne gatunki. W Europie 

 południowo-zachodniój wąż ten miewa zwykle tarczek przedocznych dwie, a zao- 

 cznych 3; jest to typowa postać Coroiiella tessellata Laur. Na wschodzie Europy, 

 w krainie czarnomorskiój i rzek do niój należących, wąż ten miewa stale tak 

 przed okiem, jak za okiem o jedne tarczkę więcśj, tam 3 tu 4, i w tój tylko po- 

 staci wchodzi on do naszśj fauny. Jest to Coluber Hydrus Pallasa, który prócz 

 tój jednój różnicy w oprawie oka, zgadza się we wszystkich innych cechach gatun- 

 kowych z typową formą Europy zachodniej, a mianowicie: 



Głowa kształtem bardziej podłużna niż u zwyczajnego Węża wodnego, ku 

 przodowi klinowato zeszczuplona, zatem pyszczek dłuższy, i węższy, policzki, na- 

 wet u osobników starych, mniój nabrzmiałe. Oko nieco mniejsze, bardziój ku 

 górze patrzące. Tarcza dziobkowa wierzchołkiem wygląda na szczyt nosa; mię- 

 dzynozdi-zowe w przodzie zwężone, prawie trójkątne; przedczołowe nie szersze od 

 swój długości; czołowa, w wieku średnim zupełnie równowązka, tylko u bardzo 

 starych w przodzie nieco szersza niż w tyle; brwiowe dosyć wąskie, cała zatem 

 szerokość czoła między oczami mniejsza widocznie niż u Tr. natrix. Tarcza noz- 

 drzowa niska, dwa razy dłuższa niż wysoka, na tył sięga poza szew wargowej 

 pierwszój z drugą, t. policzkowa dotyka drugiej i trzeciój. Wargowych górnych 

 zwykle 8, dolnych 9 lub 10; podszczękowe jak u zwykłego, toż samo łuski w 19 

 rzędów. Listw spodu ciała liczba mniej więcej taka sama, podbrzusznych 

 160—180, podogouowych par około 65. Nie dorasta wielkości Węża wodnego 

 zwyczajnego, jest przytem szczuplejszy. 



^ 750 = 605 + 145 (0,195) - 800 = 650 + 150 (0,19) 

 § 850 = 710 \- 140 (0,165) - 900 = 750 + 150 (0,17) 



Gatunek ten Węża wodnego tworzy jak wyżśj wspomniano dwie odmiany 

 gieograficzne: forma zachodnia Tr. tessellatus żyje w okolicy Morza Śródziemnego 

 z wyjątkiem Hiszpanii, gdzie zastępuje go Tr. viperinus Latr. (Tr, chersoides 

 D. B. *). 



Forma wschodnia Col. hydrus Pall. pokazuje się już w Węgrzech południo- 

 wych, doliną Dunaju ciągnie się na wschód aż do ujść rzeki do Morza Czarnego, 

 iitąd szerokim pasem obejmuje cały niż czarnomorski aż do morza Kaspijskiego. 

 U nas p]'zeto znany jest z niższych części biegu Avszystkich rzek, wraz z ich przy- 

 tokami, wpadających do Morza Czarnego : z dolnego Dniepru i Bohu, tudzież 

 z Dniestru; na samem pobrzeżu jak np w okolicach Odessy ma być nader liczny, 

 pływając gromadnie w samem morzu. Po Dnieprze jednak nie ma wiadomości 

 aby się wznosił powyżój progów, przynajmniój prof. Kessler nie zalicza gu do fau- 



*) Nawiasowo chociaż nadmienić tu potrzeba, żo synonimia dwdcb tych gatunków, Coronella 

 tessGilnia Larir. i CuJulicr riporinus Latr. jest bardzo zabahimucona, Schlegel i Dutnenil nie przyczynili 

 się wcalB do jej wyjaśnienia, jest to zasługtj dopiero Schreibora. 



