— 396 — 



gowój górnej. Nozdrzowa duża z nozdrzem pośrodku, otoczona od góry i od tyłu 

 t. drobnemi pokrywaj ącemi wkoło pyszczek; na policzku tarczki drobne, na skro- 

 niach, nieco większe łuskowate. T. warg. górnych zwykle 9, dolnych 10. T. pod- 

 szezękowe przednie spore, tylne małe, częstokroć wcale nieodróżniające się od 

 leżących za niemi łuskpodgardlanych. Łuski w 21 rzędów, ostro wręgowane z wy- 

 jątkiem ostatniego rzędu przybrzusznego, w którym są gładkie i dwa razy szersze 

 od sąsiednich. Listw brzuchowych 135—155, listewek podogon. par 26—42 (u sa- 

 mic zwykle około 150 + 30 u samców 140 -f- 40). 

 Jedyny w rodzaju tym gatunek. 



1. Pelias heri(s Lin. ŻMIJA. 



Wierzch ciała u jednych popielato szary u innych rudo bury, wzdłuż 

 grzbietu smuga ciemno brunatna, zębato w zygzak łamana. Dług. 600—750 mm. 



Odmiany barwy jasno-szara, ruda i czarna, poczytywane daAvniój za 

 oddzielne gatunki, po dokładniej szem zbadaniu okazały się różni- 

 cami tylko indywidualnemi, niekiedy przywiązanemi do pewnych 

 miejscowości, lecz i tam nie stano wiącemi osobnych ras, przytem 

 są one częstokroć wskazówką płci. 

 Odm. a. Z wierzchu jasno-szara (świeżo po wylenieniu białawo -po- 

 pielata) smuga grzbietowa ostro odgraniczona śniada lub prawie 

 czarna, plamki bokowe bardzo wyraźne, spód ciała najczęściój 

 śniady, wzrost zwykle mniejszy, ogon dłuższy. IsTajczęściśj jest 

 to barwa samców. Coluber berus Lin. 600=510+90 (0,15). 

 Odm. b. Wierzch ciała rudy lub w różnym odcieniu rudo bury, smuga 

 grzbietowa, rudawo brunatna, od tła ciemniejsza ale mniśj odbi- 

 jająca, na osobnikach ciemniejszych niezbyt wyraźna. Spód ciała 

 częstokroć buro upstrzony, wzrost różny. Osobniki mocno rude 

 są zazwyczaj młode samice, rudawo bure bardzo rosłe, samice 

 stare; niekiedy samce przed wylenieniem miewają barwę podo- 

 bną. Col chersea Lin. 700=615+85 (0,12), 750=660 + 90. 

 Odm. c. Całkowicie czarna bez widocznój smugi grzbietowej, plamki 

 białe na tarczach wargowych, niekiedy i pod gardłem tudzież na 

 bokach ciała. Zdaje się że melanizmowi podlegają tylko samice. 

 Col. prester Lin. Col. Melanis Pall. 

 Wszystkie trzy odmiany te zbliżają się jedna do drugiej przez liczne sto- 

 pnie pośrednie, wynika ztąd taka rozmaitość, że trudno znaleźć dwie Żmije, 

 któreby w ubarwieniu były zupełnie do siebie podobne. Niezależnie od barwy 

 tła, rysunek na ciele we wszystkich odmianach jest podobny, choć w różnym, sto- 

 pniu wyraźny: oprócz smugi grzbietowej zębatój, na tyle głowy dwie kresy łuko- 

 wate, rozchodzące się na tył, w przedzie niekiedy łączące się w kształcie kro- 

 kiewki, z każdój strony kresa od oka zbiegająca na boki szyi a w dalszym cią- 

 gu przerywająca się na rzęd plamek ciemnych naprzemian z zębami smugi 

 grzbietowćj wzdłuż boków. Źrenica miedziasto czerwona. 



Pod względem obfitości znajdowania, najpospolitszą jest odmiana ruda. 

 Chersea, w najrozmaitszych warunkach miejscowych spotykana, w lasach, ua 



