- 409 - 



wacyje nad zrzucaniem skory czyli linieniem Wijów; — wyniki tych ob- 

 serwacyi są następujące: 



Chociaż wilgoć jest pierwszym warunkiem życia Wijów, to jednak w po- 

 rze zrzucania skóry unikają jej do tego stopnia, że zwierzęta trzymane w ciągłój 

 wilgoci, łatwo giną w czasie zrzucania skóry; dlatego też w tej epoce ży- 

 cia Wijów należy je trzymać w oddzielnych naczyniach lub pudełkach suchych. — 

 Chilognatha przygotowujące się do zrzucania skóry, przestają jeść, zwijają 

 się ślimakowato i pozostają kilka dni nieruchome. Jeżeli je w takim stanie do- 

 tykać, przeginają się w jedne lub drugą stronę w ten sposób, jak to czynią niepó- 

 kojone gąsienice przemieniające się w poczwarkę. 



U rodzaju Julus pokrycie stare rozrywa się najprzód na dolnój powierzchni 

 ciała, pomiędzy nogami, ustawionemi pojedyńczemi parami po za głową, przecho- 

 dzi dalój na głowę i pierścienie sąsiadujące z głową. - 



Niektóre gatunki (Julus dispar) zrzucają skórę całkowitą, nieporozrywaną 

 i podobną do zwierzęcia próżnego.— Inne gatunki (J. terrestris L.) zrzucają skórę 

 skurczoną, wyrówuywającą zaledwie '/^ długości ciała. Polydesmus complanatus 

 z powodu pierścieni płaskich i nierównych na powierzchni zrzuca skórę porozrywa- 

 ną. Polydesmus stigmatosus (dzisiejszy Strongylosoma pallipes), pozostaje długi 

 czas biały po wylinieniu. 



Ciekawe jest zachowanie się Craspedosomae-^oA.<izd,^ zrzucania skóry. Ponieważ 

 te zwierzęta najchętniój przebywają w miejscowościach mocno wilgotnych, bagni- 

 stych, a w czasie linienia wilgoć im szkodzi, dlatego, gdy nadejdzie czas zrzucenia 

 skóry, wchodzą pomiędzy dwa liście i osnuwają się oprzędem, przyczepiając się 

 do liści, na podobieństwo poczwarek motyli nocnych; oprzęd Craspedoso- 

 ma jest także podobny do oprzędu pająków, pod którym te zwierzęta szukają 

 schronienia. Po ukończeniu oprzędu, który jest dosyć gęsty i niedopuszcza szkodli- 

 wych wpływów zewnętrznych, Craspedosoma skręca się ślimakowato i zrzuca 

 skórę. 



Profesor Waga również przekonał się, że Jiihcsy posiadają z każdej stro- 

 ny ciała szereg otworów które nazwał otworami odstraszające mi 

 {jorainina repugnatoria), ponieważ przez nie wylewają się krople płynu oleistego 

 lotnego, nieprzyjemnego zapachu, za pomocą którego zwierzęta te odstraszają nie- 

 przyjaciół. 



U Glomerts znajduje się tylko jeden szereg tych otworów, które idą wzdłuż 

 grzbietu i pośrodku w ten sposób, że każdy pierścień posiada jeden otwór położo- 

 ny przy brzegu przednim. Otwory te można widzieć jednak tylko na zwierzętach 

 zaraz po zrzuceniu skóry, wtedy można nawet zauważyć drobne krople płynu olei- 

 stego w każdym otworze. Sposób taki odstraszania nieprzyjaciół, potrzebny jest 

 Grlomerisom tylko wtedy, gdy mają miękkie pokrycie ciała po wylinieniu,— 

 w zwykłym stanie, zwierzęta te mają pokrycie dość twarde, a nadto mają Avłas- 

 ność zwijania się w kulkę, zatem łatwo mogą się obronić od nieprzyjaciół. Otwo- 

 ry odstraszające Polydesmus complanatus znajdują się na powierzchni prze- 

 dłużeń wychodzących z głównego pierścienia, u Polydesmus stigmatosus zaś 

 otwory te leżą za wyniosłościami znajdującemi się po bokach ciała z każdój stro- 



