zMCffliE wmow ozDOBwra z im mamota 



ZNALEZIONYCH W JASKINI (MAMUTA) POD OJCOWEM. 



przez 



Jana Zawiózę, 



CZŁ. KOK. TOW. AJJTllOFOL. PARYSKIEGO, CZŁ. TOW. ARCHEOLOGICZN. MOSKIEWSKIEGO. 



Z pomiędzy licznych wyrobów dokonanych ręką pierwotnego człowieka, 

 znalezionych w jaskiniach naszych w okolicach Ojcowa, na szczególną uwagę za- 

 sługują ozdoby z zęba mamuta. Jedne z nich są spłaszczone, podługowate i na 

 końcach zaostrzone, przypominają nieco kształtem swoim ryby (drzeworyty w IV 

 tomie „Wiadomości Archeologicznych" 1882 r) inne podobne są do serca, z otwo- 

 rem przy górnym końcu, fig. 6, inne wreszcie mają postać wrzecionowatą z row- 

 kiem pośrodku, fig. 4. Długo nie można było zrozumieć znaczenia tych utworów 

 ręki pierwotnych mieszkańców naszój ziemi i dopiero porównawcze badania etno- 

 graficzne, pozwoliły mi wyjaśnić ich znaczenie. Podczas wystawy paryskiój 1878 

 roku, a także na zjeździe antropologów w Lizbonie 1880 r. wystawiłem ozdoby 

 wyrobione z zęba mamuta, znalezione w ogniskach czwartorzędowych jaskiń Ma- 

 muta pod Ojcowem w Królestwie Polskiem. "Wyroby te zainteresowały uczonych 

 i zaczęły się rozprawy nad ich znaczeniem, szezególniój ozdobne wyroby w kształ- 

 cie ryb były kwestyją sporną. Wielu archeologów podzielało moje zapatrywanie 

 się, że te wyroby wyobrażają ryby i służyły przedhistorycznym mieszkańcom jako 

 amulety albo być może fe(i/sze. Niektórzy jednak uczeni, jak panowie: Hamy, Gab. 

 de Mortillet i Cartaillac byli zdania, że te wyroby służyły za ostrza do lanc (dzid).. 

 Zdaniu temu przeczy największy okaz tych ryb (fig. 1) znaleziony w 1879 roku, 

 długi na 41 cent. z końcami zaokrąglonemi i grubemi na 1.2 cent. który zatem 

 w żadnym razie nie mógł służyć jako zakończenie lancy, albowiem byłoby ono 

 zbyt tępe. Pan de Cessac, uczony etnograf podaje w I zeszycie „Revue ethnogra- 

 phiąue" 1882 r. str. 30 bardzo liczne drzeworyty, przedstawiające między innemi 

 ryby i inne zwierzęta morskie, wyrobione z talku i serpentynu, znalezione na gro- 

 bie czarnoksiężnika z rodu „Nimiaokotsch" na wyspie Ś-go Mikołaja w Kalifornii. 



