- 481 ~ 



zionę w jaskini pod Ojcowem, są niewątpliwie fetyszami, bożkami przedstawiają- 

 cemi ryby, nie zaś ostrzami od lanc, tem więeój, że kość słoniowa, czyli zęby ob- 

 robione mamuta, były za drogocenne i za rzadkie i zbyt krucbe, aby z nich mogli . 

 wyrabiać przedhistoryczni mieszkańcy naszój ziemi oręż, łatwy do zatracenia i do 

 zniszczenia. Służyły tylko te wyroby jako ozdoby ważne, symboliczne, używane 



przez naczelników rodzin jako godło i t. p. i na 

 żadnym z nich nie spostrzegamy zużycia. 

 A Szczegółowy opis, jako też ryciny narzę- 



" dzi najrozmaitszych znalezionych, znajdują się 



w czterech tomach „Wiadom.ości Archeologicz- 

 nych," tutaj tylko wybrałem te utwory naszych 

 „1 . troglodytów z epoki 4-to rzędowej, które można 



porównać z narzędziami i ozdobami dziś znajdu- 

 jącemi się u ludów dzikich, żyjących jeszcze pra- 

 wie w tych samych warunkach klimatycznych i na 

 tym stopniu cywilizacyi, na jakim byli nasi tro- 

 glodyci. 



Wyjaśnienie znaczenia ozdoby, którćj drze- 

 woryt przedstawia fig. 4, winniśmy panu Pinard 

 podróżnikowi francuzkiemu, który u Tutsamio- 

 tów na wyspie Ś-go Michała, ISTorton Sound 

 w Ameryce północnej, znalazł ozdoby z zęba 

 morsa, noszone w przegrodzie nosowćj, bardzo 

 podobne do ozdoby /; jaskini Mamuta, z tą tylko 

 różnicą, że w ozdobie z zęba morsa, fig. 5, spo- 

 strzegamy dwa otwory, za pomocą których za- 

 wieszoną była u nozdrzy. Innego też przezna- 

 czenia naszój ozdobie wynałeść nie możemy. 



Ozdoba w kształcie serca fig. 6, z czterema 

 innemi mniejszemi była znalezioną w tem sa- 

 mem ognisku. W pamiętniku antropologicznym 

 paryskim z roku 1877 na str. 443, opisałem te 

 , ozdoby w następujący spo- 



sób: nie przyznając naszym 

 troglodytom żadnego uczu- 

 cia sentymentalnego, sądzę 

 jednak, iż nadając kształt 

 serca tym ozdobom, chcieli 

 wyobrazić ten organ nie- 

 zbędny do życia ludzkiego, 

 z którego ostatniem ude- 

 rzeniem i życie samo ustaje. 

 Dziś jeszcze dzicy ludzie 

 wyrywają serce zwalczone- 

 Fig. 4. Fig. 5. Fig. 6. '^^^ nieprzyjacielowi, poże- 



