- 487 - 



nie i e:st jednakże w większój części prowincyi tubylczą, lecz rozszerzyła jiiż wcza- 

 sach historyczuycli swe siedziby postępując z południa i assymilując się z plemio- 

 nami, które tu pierwotnie mieszkały. W kolouizacyi tśj brały udział dwie naj- 

 starsze kraju naszego dzielnice, AVielkopolska wysyłając swą ludność do Prus Za- 

 cliodnich i Małopolska zaludniając Prusy Książęce. Dzisiejsi więc mieszkańcy 

 Prus Wschodnich Warmijacy i Mazurzy, są językowo tym samym szczepem, co 

 Mazowszanie, ludność zaś Prus Zachodnich opróch Kaszubów, bierze swój począ- 

 tek z Kujaw. Różni się jednakże i ostatnia między sobą, bo zmieszała się z zu- 

 pełnie odmiennemi plemionami. Pierwotnie zamieszkiwali Prusy Zachodnie po 

 lewym brzegu Wisły aż do Noteci Pomorzanie należący do Słowian połabskich, 

 po prawym zaś siedzieli Prusacy. Siedziby Prusaków rozciągały się na południe 

 prawdopodobnie aż do Drwęcy, jak na to wskazują wykopaliska tych okolic. Je- 

 dnakże już na początku wieku XIII-go, kiedy z sprowadzeniem Krzyżaków rozja- 

 śnia się widnokrąg tych okolic, były ziemie Chełmińska i Michałowska zamieszkałe 

 wyłącznie przez ludność polską, która i pod panowaniem krzyżackiem coraz dalej 

 się posuwała na Północ. W pochodzie tym nie usuwała ludność polska tubylców, 

 lecz zlewała się z nimi; ślady tego widzimy dziś jeszcze w używanych narzeczach 

 językowych. Po lewej stronie Wisły znać wpływ języka pomorskiego, po prawój 

 pruskiego; lecz przejdźmy po tych uwagach ogólnych do poszczególnych plemion 

 lewego brzegu Wisły. 



Na południe od Kaszub ciągnie się wąski pas ziemi od Starogardu aż do ni- 

 zin nadwiślańskich, który nazywa się K o r i e w e m, a ludność na nim mieszkają- 

 ca K o r i e w i a k a m i. Zkąd się ta nazwa wzięła i co właściwie oznacza, tru- 

 dno dociec. W wymowie Koriewiaków uderza przedewszystkiem odmienne wyma- 

 wianie polskiego ę jak an nosowe, ręka np, wymawiają ranka i t. p. Zresztą dy- 

 jalekfc koriewski daleko mniej różni się od poprawnej polszczyzny, niż kaszubski. 



Od Koriewia aż pod Świecie rozciągają się Bory t u c h o 1 s k i e, w któ- 

 rych mieszkają B o r o w i a c y. Na Koriewiu przeważnie sieją pszenicę, w Bo- 

 rach tucholskich ledwie kartofle i żyto się udaje. Borowiacy główny dochód ma- 

 ją z lasów; kwitnie też tu jedyny pewnie przemysł av prowincyi, wyrabiania smoły 

 i dziegciu. Narzecza koriewskie i tucholskie mało się różnią, ostatnie nie ma owe- 

 go niepoprawnego wymawiania samogłoski ę, posiada za to właściwości, którój 

 nie jedna okolica Polski pozazdrościć mu może, t. j. bardzo poprawne wymawianie 

 spółgłoski ,,ł." W wielu częściach kraju naszego brzmi wymowa ,,ł'' bardzo twar- 

 do, zbliżając się chociaż nieznacznie do ł rosyjskiego, w wymowie zaś Borowiaków 

 brzmi ono jak twarde „1." 



Pomiędzy Borami tucholskiemi i nizinami nadnoteckiemi, leży wąski lecz 

 długi skrawek ziemi nazwany K r a j n ą. Krajna, jak nazwa sama wskazuje, jest 

 krańcową okolicą Prus Zachodnich po lewym brzegu Wisły, niziny nadnoteckie 

 należą już do Wielkopolski. Narzecze Krajniaków ma kilka właściwości, które 

 go zbliżają do kaszubskiego, miękczy np. podobnie jak w kaszubski em gik na d ź 

 i ć. G-leba Krajny urodzajnością nie ustępuje koriewskiej (*). 



(*) Kujot, Pomorze polskie, w Warcie, Poznań 18 74. 



