— 56 — 



jest. Tylko ciąg nieprzerwany tych drobnych jednostek daje rzetelne wyobra- 

 żenie o żywotnej potędze rzeki i jej własności pod względem stanu wody. Z ta- 

 kiego tylko ciągu widzieć możemy peryjodyczność i wysokość wezbrań, szybkość 

 ich wzrostu, trwałość i stopniowanie opadania w danej miejscowości. Jeżeli zaś 

 stany wód nietylko jednej, lecz kilku miejscowości na tej samej rzece podamy 

 i porównamy ze sobą, zakres badań i wniosków bezpośrednio rozszerzy się, bo 

 już własności rozdzielić będzie można na ogólne, całej rzeki dotyczące i na szcze- 

 gółowe do miejsca przywiązane; lecz więcej jeszcze skorzystamy pośrednio, bo zy- 

 skamy nieomylne wskazówki o spadku, stanie łoża i o zmianach, jakie w niem 

 zachodzą. 



Przyczyn i skutków wezbrań, całego ich przebiegu, tudzież wpływu kolej- 

 nego, jaki różne miejscowe okoliczności wywierają, nie można ocenić z cyfr prze- 

 ciętnych czyli średnich; te cyfry mają swoją wartość względną, dając ogólne 

 wyobrażenie, lecz nie odkrywają właściwych czynników i związku, jaki pomiędzy 

 niemi zachodzi. 



Z drugiej strony rzecz uważając, różne zebrania i różne zestawienia danych, 

 do różnych doprowadzać mogą wypadków. Zebrania te i zestawienia, według 

 poglądu i celu, mogą być bardzo odmienne i stąd wynika potrzeba ogłaszania szcze- 

 gółowych danych, jako głównego materyjału do wszelkich badań i celów. 



Tak pojmując ważność szczegółowych wykazów statystycznych o stanie wo- 

 dy i o przemianach, jakim z biegiem czasu rzeka ulega, Kolberg starał się o ze- 

 branie materyjału obserwacyjnego do roku 1860, ułożył go w odpowiednie tablice, 

 a dla uwydatnienia część tego materyjału przedstawił graficznie. 



Przy badaniach, o których tu mowa. konieczna jest systematyczna kontrola. 



Widocznie, nie pojmowano znaczenia a może nie dbano o poznanie natury 

 rzeki, kiedy inspektor komunikacyi uskarża się na rozmieszczenie stacyj obser- 

 wacyjnych i pomimo najlepszych chęci małą tylko wiązankę ściślejszych da- 

 nych ułożyć był w stanie w organiczną całość. A jest to wszystko, co się do ba- 

 dania Wisły odnosi! O pobocznych rzekach niema nawet mowy! 



Wykaz stanu wody Wisły został podany dla trzech miejscowości, odpowia- 

 dać mających górnej, średniój i dolnej części rzeki t. j. dla Krakowa, Warszawy 

 i Kwidzyna. 



Dla Krakowa wykaz obejmuje lat 30, od 1831 do 1860 i został podany 

 w stopach i calach miary wiedeńskiej. 



Dla Warszawy — dzięki amatorstwu profesora Liceum Warszawskiego Ma- 

 giera, a w części skrzętności i sumienności osób utrzymujących kontrolę stanu 

 wody na rzece Wiśle pod Warszawą, zgromadzić zdołano dość pokaźny materyjał 

 obserwacyjny, sięgający wstecz do roku 1799. Kolberg zakończył wykaz ro- 

 kiem 1859. W pracy niniejszśj powiększamy go liczbą danych obserwacyjnych za 

 ostatnie lat dwadzieścia. 



Wykaz dla wsi Kurzebrack pod Kwidzynem obejmuje szereg lat od 1831 do 

 1 860; wysokości wodoskazu wyrażone są w stopach i calach miary pruskiej czyli 

 reńskiej. 



