- 57 — 



Z pośrednich miejscowości zdołał Kolberg usystematyzować wykaz tylko 

 dla miasta Zawicliosta i to dla szeregu lat 20, od 1841 do 1860. Wysokości zre- 

 dukowano tu na. stopy i cale miary nowopolskiej. 



Z notatek historycznych o wodoskazach przekonać sięmożna.jaki chaos pa- 

 nował i ile trudu kosztowało Kolberga choćby tylko powiązanie głównych pozio- 

 mów, przyjmowanych za poziomy zer dla wodoskazów różnych miejscowości. Me 

 mamy danych do sprawdzenia a wreszcie, jak na teraz nie idzie nam o korzysta- 

 nie z wykazów ułożonych przez Kolberga; w tej jednak formie, jak się ten ma- 

 teryjał dziś przedstawia, nie może on służyć do porównawczych badań. Trzebaby 

 przedewszystkiem sprawdzić punkty główne wodoskazów, odnosząc je do wyni- 

 ków niwelacyjnych w nowszych czasach wykonanych, a następnie trzebaby wszy- 

 stkie liczby zredukować odpowiednio do przyjętych nowych głównych poziomów 

 i jednostek długości, dziś obowiązujących, lub w nauce przyjętych a więc me- 

 trycznych. 



Zajmować się będziemy w obecnój pracy danemi statystycznemi, odnoszące- 

 mi się do stanu wód pod Warszawą. Wykaz Kolberga obejmuje okres 60-c.io le- 

 tni. Małe przerwy w spostrzeżeniach spowodowane były zapewne przez obmar- 

 znięcie wodoskazu; brakuje notatek z roku 1816 i połowy 1817. 



W księdze do notowania stanu wód przez Zarząd Miejski utrzymywanćj, 

 napisano pod rokiem 1816 ręką Magiera: „W tym roku dla zepsutego wodoska- 

 zu nie była zapisywana wysokość wody na Wiśle," a w roku 1817: „w tym roku 

 dopiero od 14 Lipca, gdy nowy wodoskaz został ustawiony, wysokość wody za- 

 częto zapisywać/' Ręka Magiera notowała stan wody do Lipca 1829 roku. 



Miara warszawska czyli polska koronna, używana od roku 1799 do Marca 

 1803 i od Lutego 1810 do Stycznia 1834, również miara reńska od Marca 1803 

 do Lutego 1810 używana — zamienione zostały w pracy Kolberga *na stopy i cale 

 miary nowopolskiej. Od roku 1834 wskazania wodoskazu były normowane podług 

 miar nowopolskick i te miary utrzymały się aż do wydania dzieła Kolberga t. j. 

 do roku 1860. 



Ale szereg zmian jednostek podziałowych nie zakończył się jeszcze. Do 

 dnia l Marca 1866 roku utrzymywane były wodoskazy z podziałem na stopy 

 i cale miary nowopolskiój t. j. z podziałem, na jaki Kolberg wszystkie liczby 

 w wykazie swym zredukował. Pod ostatnią datą t j. dnia 1 Lipca 1866 roku n. s. 

 „ustawiono nowy wodoskaz z podziałem na stopy i cale ruskie czyli angielskie." 

 Podług tej skali notują się w „księdze kontroli i t d." wysokości stanu wód aż po 

 dzień dzisiejszy. 



Z tój notatki historycznej, tyczącej się jednostek, używanych przy oznacza- 

 niu stanu wód, powziąść można wyobrażenie jakąby pracę podjąć musiał ten, kto- 

 by zechciał materyjał obserwacyjny wyrazić w jednostkach w nauce przyjmowa- 

 nych t. j. w metrach i dziesiętnych jego częściach. 



Jeszcze większy mozół i trudność zachodzi przy porównaniu wyniesień głó- 

 wnych poziomów t. j. zer wodoskazów, które tyle razy tu w Warszawie i na sta - 

 cyjach spostrzeżeń ulegały zmianom. 



Czy wysokość zera była zawsze jednakowa od roku 1799, tego z pewnością 

 wiedzieć nie można, gdyż nie znalazłem — mówi Kolberg— śladu, aby podział wo- 



