— 58 - 



doskazu do jakich stałych punktów był odniesiony a częstym uszkodzeniom przez 

 lody ulegał. Wnosić jednak należy, że tak gorliwy zbieracz postrzeżeń, jakim 

 był Magier, zwracać musiał uwagę na sposób ustawiania wodoskazu i właściwe- 

 go umieszczenia zera pilnował. 



Od roku 1834, przy wprowadzeniu podziału na stopy i cale miary nowopol- 

 skiej — zmieniono jednocześnie wysokość głównego poziomu czyli zera. Aby raz 

 nazawsze zapobiedz zmianom tak ważnego punktu, polecono w roku 1834, żeby 

 zera wszystkich wodoskazów, wzdłuż Wisły ustawionych, porównane zostały 

 z najwyższym poziomem powodzi z miesiąca Sierpnia 1813 roku. W wielu miej- 

 scach ustawiono lub wmurowano stałe znaki, wskazujące najwyższy poziom tśj 

 powodzi, a te znaki służyć miały w następstwie do kontrolowania wysokości po- 

 ziomu zera, ile razy wodoskaz miał być zmieniany lub przestawiony. Pomiary ni- 

 welacyjne powinny były posłużyć do powiązania już ustalonych w ten sposób po- 

 ziomów zer różnych stacyj, a zarazem zapobiedz raz nazawsze dowolności i znieść 

 pomyłki. 



Co się tyczy Warszawy, to z polecenia Magistratu, w celu ustalenia punktu 

 zera, wmurowano w kilku punktach miasta tablice z oznaczeniem powodzi z roku 

 1813. Jedna z takich tablic, marmurowa, umieszczoną została na rogu zabu- 

 dowania przeznaczonego na maneż przy domu kąpielowym JP. Majewskie- 

 go. Tablicę tę zastąpiono w roku 1840 żelazną, na której zarazem oznaczono wy- 

 sokość powodzi z roku 1839. 



Podług księgi do zapisywania wysokości wody przy moście (b. łyżwowym), 

 wysokość wody dnia 29 Sierpnia 1813 roku, była 9 łokci 19 cali, czyli 19 stóp 7 

 cali miary warszawskiej czyli polskiej koronnój, zatem stan wody byłby na miarę 

 nowopolską stóp 20 cali 3. Ponieważ oznaczenie wysokości powodzi z roku 1813 

 miało za główny cel, aby nadal punkt za zero przyjęty w razie zniszczenia przez 

 lody wodoskazu mógł być z łatwością i pewnością udeterminowany, polecono prze- 

 to, aby zera nowych wodoskazów, po roku 1834 ustawić się mających, były zawsze 

 odnoszone do znaków powodzi na tablicach i zgodzono się, aby zero Avodoskazu 

 pod Warszawą przy moście leżało na 21 stóp nowopolskich niżej, niż poziom powo- 

 dzi z roku 1813. 



Z powyższego wypadłoby, że przy ustawianiu w roku 1834 wodoskazu z po- 

 działką nowopolską jednocześnie podwyższono poziom zera na pewną liczbę cali. 

 Czy ta liczba cali nowopolskich była 9, jakby to z rachunku wypadło, czy inna, 

 na pewno wiedzieć nie można, bo przy porównaniu kilku, blisko siebie leżących 

 znaków, jeden i ten sam fakt t. j. powódź z roku 1813 upamiętniających, pokazała 

 się różnica, więcćj niż dwa cale wynosząca, wskutek czego nie można było ściśle 

 oznaczyć rzeczywistej wysokości najwyższego zwierciadła wody podczas powodzi 

 w mowie będącej. Kolberg przyjmuje, że zero wszystkich wodoskazów, po roku 

 1834 ustawionych, leżało już zawsze na poziomie o 21 stóp nowopolskich niższym, 

 niż powódź z roku 1813 i że drobne różnice, jakie przy częstem odnawianiu wodo- 

 skazów zdarzyć się mogły, za dostrzeżeniem były prostowane. Chcąc zaś wykazy 

 z lat poprzedzających rok 1834 odnieść do nowego ustalonego zera, wprowadza 

 Kolberg różnicę nie 9-iu lecz 6-iu cali, którą to liczbę do wysokości wodoskazo- 

 wych przed rokiem 1834 dodawać należy. 



