— 60 — 



1 Stycznia 1860 i 1 Marca 1866 r. odjąć po 2 cale nowopolskie, poczem tak 

 zredukowane liczby zamienione zostały na stopy i cale angielskie. 



Pomimo kontroli t. j. pomimo odnoszenia poziomu zera do stałych znaków 

 na pobrzeżu rozmieszczonych, wkradły się małe uchybienia, które przy zamianie 

 i redukowaniu danych uwzględniać trzeba będzie. I tak: w roku 1855 dnia 11 

 Października ] ) poziom zera bezpotrzebnie był obniżony o 2 cale nowopolskie, aby 

 go znów dnia 1 Marca 1866 roku o też dwa cale podwyższyć i do normalnego 

 położenia sprowadzić. 



Pomyłka, o której tu mowa, pochodzić mogła albo z niedokładności niwe- 

 lacyi, albo też miała swe źródło w zmianie punktów przyjmowanych za stałe. 

 Przy tego rodzaju badaniach dobrzeby było wiązać niwelacyjęnie z jednym, lecz 

 z kilkoma stałemi punktami, by tym sposobem otrzymywać kontrolę nietylko wy- 

 konanych pomiarów wysokości, ale zarazem kontrolę stałości punktów. 



Drobne są to niedokładności i przy dziełach technicznych będą one bez zna- 

 czenia, nie należy jednak zapominać, że obserwacyje dziś wykonywane mogą kie- 

 dyś posłużyć do celów naukowych a tu wymagana jest ścisłość i kontrola. W na- 

 turze niema przeskoków; stan rzeki zmieniać się musi stopniami bardzo nieznacz- 

 nemi, trzeba się więc starać, aby błędy obserwacyi nie zaciemniały tych, samych 

 przez się drobnych, różnic i nie powinniśmy samochcąc pozbawiać się materyjałów 

 mogących służyć do poważniejszych wniosków naukowych. 



Bez zgromadzenia danych, bez odpowiedniego ich uporządkowania i upla- 

 stycznienia, żadne ważniejsze dzieła techniczne już się dziś nie wykonywają- 

 Trzeba wprzód poznać naturę rzeki, zanim się przystąpi do jej uporządkowania, 

 uspławnienia i uspokojenia. A jakie np. zgromadzić u nas zdołano dane, odno- 

 szące się do powstawania zatorów, miejsc ich tworzenia się, przyczyn lokalnych 

 i okoliczności temu zjawisku towarzyszących? Mema żadnych! Mamy opisy 

 nieszczęść, ale nie zbadane fakty. A są to fakty coraz częstsze i coraz groźniej- 

 sze. Dość przypomnieć, że w roku 1855 straciło życie z powodu zatoru 102 osób, 

 1 26 wsi było zalanych, tysiące domów zniesionych lub uszkodzonych, nielicząc 

 strat w dobytku. 



Walka z wodą, z żywiołem tak ruchliwym i niespożytym, wymaga długich 

 i pilnych obserwacyj. Każda rzeka ma swoje właściwości; bez wykrycia tych 

 właściwości żadne dzieło hidrotechniczne, jako na oślep prowadzone, ani trwałe, 

 ani może być pożyteczne. Liczne, smutne tego przykłady znaleźćby można 

 u obcych; jeśli się coś podobnego nie ma powtórzyć * nas, to starajmy się o gro- 

 madzenie i porządkowanie materyjałów. 



') W „kontroli stanu wody na rzece Wiśle pod Warszawą" czytamy: Dnia "/ J3 Października 

 1855 roku skutkiem odniesienia wodoskazow do punktu stałego na cokole łazienek Majewskiego, wodo- 

 s kaz przy moście pod cytadelą Aleksandryjską obniżony został o 5 cali, bowiem poprzednio różnica 

 pomiędzy wodoskazem tym a wodoskazem przy moście wprost ulicy Bednarskiej była 0 3 cale więcć j. 

 wodoskaz zaś przy ulicy Bednarskiej po porównaniu ze znakiem stałym na cokole łazienek o 2 cale (nowo - 

 polskie) obniżony został, zatem wodoskaz pod Aleksandryjską cytadelą o cali 5 obniżyć potrzeba było. 



O tej zmianie Kolberg w wykazach swych nie wspomina. 



