— 4 — 



do głównego zadania, jakie sobie założyliśmy, a mianowicie do spostrzeżeń me- 

 teorologicznych, wykonywanych w tutejszem obserwatoryjum od końca r. 1825 

 bez przerwy aż do dnia dzisiejszego. 



Narzędzia użyte do spostrzeżeń były sprowadzone z Paryża od Fortina; 

 okazały się one tak przydatnemi, iż z małemi wyjątkami znajdują, się jeszcze 

 dotąd w użyciu. Tak barometry jak termometry, oraz udometr (przyrząd do mie- 

 rzenia wody spadłej z deszczu) zostały umieszczone na drugiem piętrze obser- 

 watoryjum w wysokości 119,4 metrów nad poziom morza bałtyckiego, 9,5 zaś 

 metrów nad powierzchnię ziemi; chorągiew anemoskopu (wiatroskazu) musia- 

 ła być wyprowadzona nad dach i wieże, ażeby bez przeszkody mogła obracać się 

 za kierunkiem wiatru. W ciągu 55-cio letniego okresu spostrzeżeń były barome- 

 try i termometry niejednokrotnie porównywane z podobnemi narzędziami, uży- 

 wanemi na głównych meteorologicznych stacyjach zagranicą i w Petersburgu 

 przez co spostrzeżenia warszawskie wchodziły w łączność z zagranicznemi. 



Z początku zapisywano spostrzeżenia trzy razy na dobę, później aż do roku 

 1870 cztery razy o tych samych godzinach dnia; od r. 1870 znowu powrócono 

 do trzechrazowych spostrzeżeń i stosownie do instrukcyi, wydanój przez głów- 

 ne obserwatoryjum fizyczne w Petersburgu, przyjęto za godziny obserwacyjne: 

 7mą rano, lą i 9ą popołudniu. Ta rozmaitość godzin obserwacyjnych nie nada- 

 wała wprawdzie jednakowej wagi średnim wypadkom, otrzymanym ze spostrze- 

 żeń, ale musiała być czyniona z powodu zmian, zaprowadzonych w tym wględzie 

 na innych stacyjach meteorologicznych. O zjawiskach odbywających się pomię- 

 dzy godzinami obserwacyjnemi czyniono stosowne uwagi w dzienniku, z za- 

 notowaniem trwania i przebiegu zjawiska. Ilości wyprowadzone jako średnio- 

 arytmetyczne z pojedyńczych czterech lub trzech spostrzeżeń na dobę uważały 

 się za przeciętne, czyli średnie wypadki dzienne. 



Każdodzienne spostrzeżenia ogłaszano zwykle w miejscowych gazetach; 

 miesięczne i roczne w innych wydawnictwach, a przeważnie w „Biblij otece 

 Warszawskiej" do r. 1869 włącznie i w rocznikach głównego obserwatory- 

 jum fizycznego w Petersburgu. Dotąd jednakże nigdzie nie były z większćj 

 liczby lat razem ogłoszone, a przecież są one bardzo ważną historyją tych 

 walk, jakie się odbywały w powietrzu i wyciskały swoje piętno na klimacie 

 naszego kraju. Gdy atoli w ciągu 55-ciu lat zebrał się tak obfity materyjał, 

 iż niełatwą byłoby rzeczą opracować i przygotować go do druku, przeto mo- 

 żna to uczynić tylko częściowo, zaczynając od spostrzeżeń termometrycznych. 

 dotyczących przebiegu temperatury i zjawisk w najbliższym z nią związku zosta- 

 jących. Załączone też poniżój wykazy mieszczą w sobie przeważnie spostrzeżenia 

 termometryczne i wypadki z nich otrzymane. Dla lepszego zrozumienia tych 

 wykazów wypada tutaj kilka dołączyć objaśnień. 



W wykazie I mamy podane średnio-arytmetyczne wypadki ze spostrze- 

 żeń termometrycznych każdego dnia i roku od 1826 do 1880. W pierwszśj 

 kolumnie pionowćj postępują po sobie pojedyńcze lata; w drugiój zaś, trzeciej 

 1 1. d. aż do przedostatniej średniej temperatury tychże samych dni, oznaczonych 

 w nagłówku poziomym szeregiem liczb: 1, 2, 3. ... 30, 31, które są porząd- 

 kowemi liczbami dni miesi ąca. Ostatnia kolumna pionowa mieści w sobie śre- 



