— 3 - 



dobnych spostrzeżeń i zapisywali różne zjawiska powietrzne sposobem kroni- 

 karskim, ale prace ich nie mają cech naukowych. 



Obecnie oprócz stacyi meteorologicznej przy obserwatoryjum warszaw- 

 skiem jest podobna stacyja w Puławach (Nowej Aleksandryi) przy instytucie 

 gospodarstwa wiejskiego i leśnictwa; jak również prywatnym nakładem urządzo- 

 ne stacyje: w Romanowie na Podlasiu przez p. Kajetana Kraszewskiego i w Płoń- 

 sku przez doktora Jędrzej ewi cza. Od r. 1846 do 1868 robił spostrzeżenia meteo- 

 rologiczne w Kaliszu i jego najbliższych okolicach Leopold Lubelski; w Chełmie 

 doktór Tomicki notował ważniejsze zjawiska; w Lublinie Jan Baranowski, po 

 wyjściu z czynnej służby jako profesor szkoły głównej i dyrektor obserwato- 

 ryjum, zajmował się także przez kilka lat temi spostrzeżeniami aż do swojój 

 śmierci r. 1879. W r. 1861 robiono takież spostrzeżenia we wsi Glinniku, okręgu 

 tykocińskim, gubernii augustowski 6j, a wypadki z niektórych miesięcy przesyła- 

 no do obserwatoryjum warszawskiego, czy atoli później zajmowano się temi ob- 

 serwacyjami, nam niewiadomo; jeżeli zostały przerwane, to trzeba tego wielce 

 żałować, gdyż robota prowadzona była ze znajomością rzeczy. 



Znalazłoby się zapewne więcej takich miejsc, w których usiłowano robić 

 spostrzeżenia meteorologiczne; z przyrządami też przynajmniej najgłówniejsze- 

 mi, które do podobnych spostrzeżeń służyć mogą, nietrudno u nas się spotkać już 

 to w większych miastach, już u wiejskich obywateli; przeważna atoli część tych 

 spostrzeżeń skierowana była więcej ku zaspokojeniu ciekawości co do ciepła 

 i zimna, aniżeli ku regularnemu notowaniu zjawisk powietrznych. Nadmienić się 

 godzi, że przed laty dwudziestu uczyniono bardzo ważny krok w celu zaradzenia 

 brakowi stacyj meteorologicznych u nas; zakupiono bowiem wtedy wszystkie 

 potrzebne narzędzia dla dziesięciu stacyj, mających się urządzić w Królestwie. 

 Z żalem jednakże wyznać potrzeba, że zamiary nie zostały do skutku doprowa- 

 dzone i narzędzia leżały nieużytecznie w obserwatoryjum w Warszawie, a po- 

 tem oddane zostały do dyspozycyi władz naukowych. Powodem niedojścia do 

 skutku tak chwalebnego zamiaru miała być trudność w wyszukaniu odpowiednich 

 obserwatorów; zdaje się atoli, że zbyt teoretycznie zapatrywano się na całą 

 tę sprawę, boć niepodobna* przypuścić, iżby na kilka milijonów ludności nie 

 znalazło się dziesięciu chętnych do podjęcia podobnej ze wszech miar nietrudnej 

 pracy; wypadało przecież zrobić w tym względzie próbę i nieszukając wpraw- 

 nych obserwatorów, przygotować ich dopiero przy pomocy świadomego rzeczy 

 instruktora. Tak postępowano w Galicyi przed kilkunastu laty i dzisiaj jest 

 tam trzydzieści stacyj meteorologicznych, które spostrzeżenia swoje przesyłają 

 do Krakowa, gdzie komisyja fizyjograficzna wydaje je jako „M a t e r yj ał'y 

 do Klimatog rafii Gr a 1 i c y i". Wpośród obserwatorów znajdują się tam 

 księża, nauczyciele, obywatele, lekarze, aptekarze, w ogólności ludzie wykształ- 

 ceńsi, ale znowu nie astronomowie, ani meteorologowie z powołania. 



Tak więc zaniedbanie u nas meteorologicznego poznania kraju, pomimo 

 niejednokrotnych usiłowań, przypisać należy w znacznej mierze nietrafności, 

 z jaką się do tego zabierano. 



Po tych ogólnych uwagach, które wypadało zrobić, ażeby mieć choć przy- 

 bliżony obraz stanu meteorologicznych spostrzeżeń w Królestwie, przechodzimy 



