i Europa nie szczędzą znacznych nakładów w celu urządzenia możebnie najwięk- 

 szej liczby stacyj meteorologicznych. Ze spostrzeżeń na wielkiój przestrzeni ziemi 

 robionych wyprowadzają się wnioski, dotyczące dalszego przebiegu zjawisk at- 

 mosferycznych w najbliższej przyszłości; wnioski te rozsyłają się na wszystkie 

 strony kraju dla ostrzeżenia mieszkańców o nadejść mogącem niebezpieczeństwie. 



Oprócz takich natychmiastowych celów mają spostrzeżenia meteorologiczne 

 jeszcze ogólniejsze znaczenie. Wykonywane bowiem przez długi przeciąg czasu 

 prowadzą do znalezienia tych ilości, które stanowią klimatyczne cechy kraju. 



Spostrzeżenia fenologiczne zasadzają się na uważaniu i notowaniu objawów 

 życia w przyrodzie. Rozwój niektórych roślin, czy to zielnych, czy drzewnych 

 żyjących na wolnem powietrzu, czas ich zakwitania, dojrzewania owoców, 

 a w niektórych razach nawet opadanie liści, są nader cennemi wskazówkami pod 

 względem klimatu danego miejsca na ziemi. Rośliny albowiem są istotami, któ- 

 rych rozwój stosuje się do własności gleby, do atmosferycznych warunków i do 

 geograficznego położenia miejsca, w którem one mają swoje siedzibę; życie też 

 ich zależy od sumy wpływów, jakie z pomienionych czynników razem wynikają. 



Nietylko rośliny, ale i zwierzęta, jak owady, płazy, przelotne ptaki znaj- 

 dują się w ścisłej zależności od klimatycznych warunków miejsca, a szczególniój 

 od przebiegu atmosferycznych wpływów; z tego powodu od dawnego czasu zwra- 

 cały one na siebie uwagę ludzi, niemających nawet wyobrażenia o meteorologii. 

 Rozumie się samo przez się, że chcąc z pomienionych spostrzeżeń zrobić sobie 

 obraz zmienności, lub stateczności klimatu, potrzeba wykonywać je przez dłuż- 

 szy przeciąg czasu; jednorazowe bowiem spostrzeżenie niczego jeszcze nauczyć 

 nie potrafi, dopiero porównane z podobnem spostrzeżeniem innych lat może wska- 

 zać granice, w których uważane zjawisko się odbywa. 



Tak meteorologiczne jak fenologiczne spostrzeżenia mają oprócz naukowej 

 swojej strony wielkie znaczenie dla przemysłu i gospodarstwa krajowego. Nie- 

 potrzeba tego długo dowodzić, gdyż dosyć zwrócić uwagę na pierwszy lepszy 

 przykład. Kto zna bliżej okolice Krakowa i Warszawy, ten zapewne dostrzegł 

 że naokoło Krakowa niema ani jednego wiatraka, gdy tymczasem w okolicach 

 Warszawy jest ich stosunkowo znaczna liczba. Me jest to wynikiem obojętności 

 krakowian i zabiegliwości warszawian, ale pochodzi stąd, że średnia siła wia- 

 tru w naszych okolicach jest większa, aniżeli pod Krakowem, stawianie też wia- 

 traków nie na wiele mogłoby się tam przydać. 



Gdyby kto zapytał, jak też stoi u nas sprawa meteorologicznych spostrze- 

 żeń, temu możnaby odpowiedzieć krótko, że bardzo niedobrze w porównaniu 

 z krajami ościennemi. Były i są wprawdzie różne w tym kierunku usiłowania, 

 dzięki też im mamy obecnie więcej meteorologicznych stacyj, niż dawniej, ale ba- 

 cząc na rozległość kraju i jego kształt geograficzny, jest ich nader szczupła 

 liczba. Najdawniejszą stacyją jest Warszawa, gdzie meteorologiczne spostrze- 

 żenia od końca zeszłego wieku prowadzone były prawidłowo i prawie bez przer- 

 wy; co głównie zawdzięczać należyBystrzyckiemu i Magierowi, których dzienni- 

 ki spostrzeżeń od r. 1779 do 1799 i od r. 1803 do 1828 uchronił od zagłady i na- 

 był dla bilijoteki warszawskiego obserwatoryjum dyrektor tegoż, Jan Baranow- 

 ski. Wprawdzie już poprzednio znaleźli się ludzie, którzy oceniali ważność po- 



