Od Wydawców. 



Poza obrębem nauki powszechnej, kosmopolitycznej, która panuje w aka- 

 demijach i przemawia jednakowemi słowami ze wszystkich katedr świata, każde 

 społeczeństwo ma jeszcze obszerną, sferę spraw naukowych czysto miejscowego 

 znaczenia. Stosunki przyrodzone danego kraju: jego klimat, wody, które się 

 w nim znajdują, kształt samej powierzchni ziemi, wewnętrzny skład jej i bu- 

 dowa, twory ożywione ze świata roślinnego i zwierzęcego, które na niej żyją 

 a nakoniec przyrodzone cechy i właściwości samego człowieka, zamieszkującego 

 dany kraj, — oto przedmiot nauki czysto lokalnej, fizyjografii kraju. Porównana 

 z nauką w zwykłem tego słowa znaczeniu, fizyjografija posiada może podrzę- 

 dniejsze znaczenie; jej zakres działania ograniczony, metody prostsze, wnioski 

 raczej praktyczne niż filozoficzne. Jest ona poniekąd nauką stosowaną. Ale 

 społeczeństwo, które z postępów wiedzy ogólnej pragnie wysnuć rzeczywiste dla 

 siebie korzyści, musi koniecznie zwrócić się do tej właśnie nauki lokalnej. Bez 

 znajomości sił i bogactw otaczającej nas bezpośrednio martwej i żywej przyro- 

 dy, każde dążenie do postępu, do udoskonalenia w przemyśle, handlu, rolnictwie, 

 będzie szukaniem pooinacku drogi śród ciemności. 



Zrozumiały to dobrze narody, przodujące nam dzisiaj w oświacie — ■ każda 

 piędź ich ziemi jest im ze wszystkich względów znana. Czuł naglącą potrzebę 

 badań fizyjograficznych nasz wielki obywatel Staszyc, kiedy w słowach, pełnych 

 podniosłego zapału, wzywał uczącą się młodzież: „połóżcie na tern wszystkiem, 

 cokolwiek ziemia waszych ojców w najwyższych górach, w najgłębszych wewnę- 

 trza zakopach i w wodach i w powietrzu ciekawego, użytecznego zawiera, po- 

 łóżcie, mówię, na tern wszystkiem pracy, dowcipu, wynalazku, umiejętności 

 pierwsze imię Polaka." Głosowi temu wedle sił i możności posłuszni byli nau- 

 czyciele szkół naszych z czasów Towarzystwa "Warszawskiego Przyjaciół Nauk 

 i uniwersytetów Wileńskiego i Aleksandrowskiego. Ówczesne wydawnictwa na- 

 ukowe zawierają liczne próby badań fizyjograficznych, porozrzucane wprawdzie 



