76 — 



nader odpowiednie warunki temperatury. Kierunek panujący wiatru jest połu- 

 dniowo-zachodni W tych przeto względach prowincyja ta nie ustępuje naj- 

 urodzajniejszyni i najgęściej zaludnionym, a graniczącym z nią częściom Woły- 

 nia. Lecz na klimat ten wywierają wpływ olbrzymi niezmierne ilości wilgoci 

 atmosferycznej, do której przyłączają się zgniłe wyziewy, szkodliwie działające 

 na zdrowie. Stąd to pochodzi, że zaludnienie Polesia, przeciętnie biorąc, wyno- 

 si zaledwie około 300 ludzi na milę kwadratową i że ludność ta z trudem znaj- 

 duje warunki wyżyAvienia. Dla ściślejszego zbadania miejscowego wpływu wil- 

 goci na klimat, kierownik prac, mających na celu osuszenie błot poleskich, jene- 

 rał Żyliński, począwszy od 1875 r. założył stacyje meteorologiczne w Pińsku, 

 w Doroszewiczach, Mozyrzu i Wasylewiczach. Stacyje te notują systematycz- 

 nie stan termometru, barometru i higrometru, a od 1878 r. zapisują także ilość 

 parującćj z gruntu wilgoci, mierzoną zapomocą ewaporymetru. Czas istnienia 

 tych stacyj jest jednak dziś jeszcze zakrótki, ażeby z ich spostrzeżeń można było 

 wyciągnąć jakieś ogólniejsze wnioski. 



Bądź co bądź, jest rzeczą pewną, że miejscowe warunki w najgorszy sposób 

 wpływają na rozdział gruntów Polesia. Z ogólnój przestrzeni 8,740 kilome- 

 trów □ (8 miljonów dziesięcin) zaledwie '/ 4 stanowi miejscowości zamieszkałe 

 i grunty uprawne; 3 / 8 zarasta chorobliwą roślinnością drzewną; pozostałe zaś 3 /s> 

 pokryte nieprzebytemi błotami, można śmiało zaliczyć do kategoryi bezwzglę- 

 dnych nieużytków. Prawda, że na miejscach cokolwiek wyższych rosną wspa- 

 niałe lasy zarówno iglaste jak i liściaste, lecz nadmiar wody zaskórnej na nie- 

 znacznej głębokości sprawia, że drzewo zwykle próchnieje od środka, zanim jesz- 

 cze dojdzie do lat największego rozwoju, a prócz tego środki komunikacyjne nie 

 pozwalają na prawidłowe gospodarstwo leśne. Prawda z drugiej strony, że, we- 

 dług wykazów urzędowych, 9% całej przestrzeni Polesia ma być zajęte przez 

 obszar łączny, lecz w istocie z ilości tój zaledwie y 10 zasługuje na nazwę łąki, 

 reszta zaś bywa koszona tylko w wyjątkowych latach. Jeżeli w jesieni śnieg 

 wypadnie, zanim jeszcze błota zamarzły, to już na całą zimę zamknięty przystęp 

 do owych łąk i lasów, błoto bowiem pod śniegiem wcale nie zamarza. Łatwo 

 zrozumieć, jak ważna jest ta ostatnia okoliczność, jeżeli całe okolice Polesia, jak 

 np. południowe pobrzeże jeziora Kniaź w powiecie Mozyrskim, gdzie leżą wsi 

 Puchowicze i Lachowicze, mogły się komunikować z resztą świata tylko w porze 

 zimowej. 



A jednak Polesie osuszone mogłoby być spiżarnią i drwalnią Europy, czego 

 dowodem urodzajność ziemi w takich miejscowościach, jak dobra Turowskie, 

 Brożańskie i Chojnickie i świetny stan lasów np. w Wasylewiczach Wielkich, 

 w Awciucewiczach, Broży i Turowie. 



Od najdawniejszych czasów utrwaliło się było przekonanie, że błota Pole- 

 skie nie mają nigdy naturalnych spadków, że ich głębokość jest niezmiernie 

 wielka i że często leżą niżej od zwierciadła wody w najbliższych rzekach. Dla 

 tego wielokrotnie i przez różnych specyjalistów było wypowiadane przekonanie, 

 że błot poleskich niepodobna osuszyć. Utworzona w r. 1873 pod przewodni- 

 ctwem jenerała Józefa Żylińskiego komisyja, musiała wstępne czynności rozpo- 

 cząć od ogólnej niwólacyi całej prowincyi, oraz zbadania ilości wód i szybkości 



