78 — 



których długość prze wyższa 60 kilometrów, a obszar ziemi przez nie osuszanój 

 wynosi 13 kilometrów □ (120,000 dziesięcin). Szerokość tych kanałów dochodzi 

 do 8,m5 (12 arszynów}', a głębokość do 2, m 13 (3 arszynów). Zaraz w następnym 

 roku okazała się możliwość połączenia z gotowemi już kanałami i dalszych okolic: 

 tak między innemi osuszono dolinę strumyka Bondy, na której przedtem nigdy 

 ludzka noga nie postała. W r. 1876 musiano przystąpić cło kanalizacyi rzeki 

 Wici, która już wpada do Prypeci, ażeby tym sposobem usunąć wszelkie przy- 

 czyny zatapiania okolic, o których mowa. Wykopany kanał, łączący Wedrycz 

 z Wicią, jest obecnie drogą komunikacyi między Rzeczycą a Tulkowiczami przy 

 ujściu Wici do Prypeci i przy SAVojój długości, wynoszącej 100 kilometrów, ko- 

 rzystnie zastępuje w wielu razach dawniejszą drogę między temi dwoma punkta- 

 mi, skierowaną Dnieprem do Czarnobyla, a stamtąd Prypecią — i liczącą 500 kilo- 

 metrów długości. Współcześnie przebito kanały, odprowadzające wody z obszer- 

 nych bagnisk zwanych Długie Błota i kanalizowano rzekę Zakowankę. W roku 

 następnym przerzucono kanalizacyją na drugą stronę Prypeci, gdzie prawie ró- 

 wnolegle do rzeki Słowecznej wykopano kanał na 28 kilometrów długi. Stanowi 

 on obecnie ważną drogę dla wód okolicznych, a wiosną znakomicie ułatwia spła- 

 wianie drzewa z lasów miejscowych. 



Łącząc za pomocą linij prostych Rzeczycę z Rudnią Czyrkowicką przy uj- 

 ściu Żerdzianki do Berezyny i stacyją pocztową Kuźmicze, leżącą w tern miejscu 

 gdzie Słoweczna przecina trakt Mozyrsko-Żytomirski, z ujściem Słoweczny do 

 Prypeci, a nakoniec — dwa ostatnie punkty z dwoma poprzedniemi, otrzymamy 

 czworokąt, mieszczący w sobie 'Ag całej powierzchni Polesia, t. j. 546 kilome- 

 trów □ (500,000 dziesięcin). W obecnej chwili osuszenie tego czworokąta mo- 

 żna uważać za dokonane. 



W roku 1878 i 79 osuszono dolinę Żerdzianki i posunięto się ku zachodowi 

 t. j. ku rzece Tremli, a przedtem jeszcze, bo w 1874 r., wykonano tak zwane 

 szczegółowe osuszenie w okolicach wsi Dąbrowy i Jurkowicz nad Oresą. W tra- 

 kcie tych wszystkich robót zajmowano się także okolicą jeziora Kniaź. Ta osta- 

 tnia była zajmująca również i we względzie teoretycznym, ponieważ do tego je- 

 ziora odnosiło się głównie przekonanie, że leży ono niżej od Prypeci. Mwelacyja 

 dowiodła jednak, że poziom wody av Kniaziu jest o 17 m (8 sążni) wyższy niż 

 w Prypeci i w rzeczy samej, po przekopaniu kanału od jeziora do błot, które le- 

 żą na południu od niego, a następnie po połączeniu tego kanału ze starym kana- 

 łem wykopanym jeszcze w 1866 r. przez włościan z Bielo wa. — do rzeczki Boh- 

 danówki rzuciły się olbrzymie masy naprzód rzadkiego błota a następnie czystej 

 wody. Poziom błot, otaczających jezioro, zaczął się natychmiast obniżać i na- 

 wpół płynna ich masa stwardniała. Jednocześnie wykonano na prawym brzegu 

 Prypeci dość obszerne roboty osuszające w dolinach Świhy, Sinowody i Uborcia. 

 kopiąc około 70 kilometrów kanałów. 



Następnym punktem ku zachodowi były okolice Łunińca niedaleko od rzeki 

 Cny. Stąd już prace przeniosły się do doliny Jasiołdy, stanowiącej najbardziej 

 zachodnią okolicę Polesia. 



Takim sposobem prace około osuszenia Polesia szły głównie środkiem tej 

 prowincyi, trzymając się mniej więcój biegu Prypeci. Do końca 1879 r. na pół- 



