— 79 



nocy dokonano tylko niewielkich części roboty. "W pobliżu mianowicie linii dro- 

 gi żelaznej Libawsko-Bomeńskiej, pomiędzy Ptyczem a Berezyną, uregulowano 

 i dopełniono kanałami część rzeki Brożki, Kobylankę, część Sinej i Cytówki 

 i Kradówkę. Soboty, tutaj przeprowadzone, są ważne, jako przygotowawcze 

 do ogólnego osuszenia. Prócz tego osuszono doliny rzeki Dzisneńki i Bielicy 

 w pow. Homelskim i Bohaczowskim. 



Długość ogólna kanałów, wykopanych do końca 1879 r. wynosiła około 950 

 kilometrów; szerokość linij magistralnych wynosi od 3, m 55 do I0, ra 65, głębokość— ~ 

 0, m 89 do 2, m 13; szerokość bocznych kanałów jest 2, m 13 do 3,™ 55, a głębokość 

 0, m 71 do l, m 06. W punktach, gdzie kanały przecinają się z drogami, zbudowa- 

 no mosty, a w niektórych miejscach urządzono nadto szluzy, ażeby w razie po- 

 trzeby można było przeprowadzić irrygacyją sąsiednich gruntów. Całkowity 

 obszar, zajęty przez kanalizacyją doszedł do 928,6 kilometrów □ (850,000 

 dziesięcin). 



Bzecz naturalna, że okolice Polesia, które uważamy za osuszone, mają dziś 

 jeszcze znacznie więcej wody i błota, niż normalne warunki na to pozwalają. 

 W każdym razie wszakże rezultaty osuszenia już dzisiaj zasługują na uwagę, 

 a obliczone z nich materyjalne korzyści wielokrotnie przewyższają koszt robót 

 około osuszenia. Przytoczymy w tym względzie kilka faktów: W dobrach Wa- 

 sylewickich, przed osuszeniem błot, wartość całkowitego zbioru siana dochodziła 

 zaledwie do 150 rubli rocznie — obecnie (w 1879 r.) sprzedano tam siana za prze- 

 szło trzy tysiące rubli. W kilku wsiach, położonych na południe od jeziora 

 Kniaź, z poprzednio niedostępnych miejscowości, na których bardzo rzadko od- 

 bywała się kośba, zebrano około milijona pudów siana, którego wartość na miej- 

 scu przewyższa sumę 40,000 rubli. Nietrzeba zapewne dodawać, że wartość zie- 

 mi szybko zwiększać się musi w osuszonych miejscowościach; w rzeczy samej, 

 posiadłość położona w pobliżu Kniazia i szacowana dawniej na 70.000 rubli, jest 

 warta obecnie 200,000 rubli, a więc prawie trzy razy więcej. Kanały* oprócz 

 głównego swego zadania, spełniają jeszcze ważną czynność jako drogi komunika- 

 cyjne — jakie jest ich ekonomiczne znaczenie w tym względzie, łatwo zrozumieć 

 choćby z tego jednego przykładu, że spław tysiąca belek, który poprzednio z oko- 

 licy, gdzie dziś zaczyna się kanalizacyją rzeki Wedrycza do Dniepru, kosztował 

 2,250 rubli, obecnie kosztuje zaledwie dziesiątą część tej sumy, t. j. 225 rs. Ale 

 nietylko komunikacyja Avodna wygrała na osuszeniu — i drogi lądowe zyskać mu- 

 siały przez osuszenie nieprzebytych topieli, które przedtem nieraz dzieliły naj- 

 bliższe sąsiedztwa i zmuszały je do szukania długiej okalającej drogi. Wogóle 

 do końca 1879 r. zbudowano na Polesiu 112 kilometrów nowych traktów. Wy- 

 mienimy drogę z Bzeczycy do Mozyrza, przy której leżą np. dwie wioski, Budka 

 i Tyszko wka; odległość między niemi wynosi 3 kilometry, kiedy dawniej od je- 

 dnej do drugiej liczono 38 kilometrów najgorszej drogi. 



Nakoniec niepodobna zamilczyć o jeszcze jednem ważnem zjawisku. Ka- 

 nalizacyją zmienia o tyle poprzednie własności gleby i klimatu, że już po 5 lub 6 

 latach znika dawniejsza błotna roślinność, złożona z sitowia, trzciny, turzycy, 

 a natomiast ukazują się miękkie trawy i rośliny groszkowate, właściwe prawdzi- 

 wym łąkom. 



