OŁO WIANKA I JEJ UŻYCIE 



przymierzeniugłębokościwód. 



pi/.cz E. Dziewulskiego, Mag. N. Mat. 

 (Tablica III). 



§ 1. Sposób rozłożenia lądów i wód na powierzchni ziemi oznaczają przy 

 zdejmowaniu planów geometrycznych. ZarysoAvanie brzegów zbiorników wody 

 na mapach pozwala oznaczyć powierzchnię pokrytą wodą; lecz dla określenia 

 ilości wody zawartój w zbiorniku, należy oznaczyć trzeci jój wymiar, to jest 

 głębokość. 



Do mierzenia głębokości wody służy przyrząd, który ze względu na cel, do 

 którego jest przeznaczony, możnaby nazwać głębiomierzem, gdyby duch języka 

 naszego pozwalał na tworzenie wyrazów złożonych. Każdy przyrząd służący do 

 celu będącego w mowie, składa się: po 1-e z ciała ciężkiego i po 2-e sznura, po- 

 dzielonego na równe części (miary). 



§ 2. Jako ciała ciężkiego, naciągającego sznur mierniczy, używa się za- 

 zwyczaj ołowiu. Ciężar właściwy ołowiu wynosi 11,3, a zatem ołowianka ważą- 

 ca 11,3 kilogramów, opuszczona do wody traci ze swego ciężaru 1 kg.; przeto 

 siła, pociągająca ją na dno wynosić będzie 10,3 kg. 



Ołowianka, przywiązana do końca sznura przy opuszczeniu do wody zacho- 

 wuje się jak zwyczajny pion. 



Pożądaną jest rzeczą, aby ołowianka w chwili dotknięcia do dna zaczerpy- 

 wała próbę dna, w tym celu dno ołowianki pokrywają łojem, do którego pokład 

 ziemi, stanowiący dno, w części przylepia się. Ażeby ołowianka mogła z korzy- 

 ścią służyć do obudwu powyżej wzmiankowanych celów, powinna być odpowie- 

 dnio urządzona; ołowianki, używane do mierzenia głębokości wód i do zaczerpy- 

 wania dna w oceanach są przyrządami złożonemi i bardzo kosztownemi; każde 

 zaczerpnięcie dna morskiego jest opłacane stratą całej ilości ołowiu, zawieszone- 

 go na sznurze. Według tego wzoru zrobiony przyrząd i odpowiednio pomniej- 

 szony, jako przeznaczony do pomiarów głębokości wód w jeziorach, zazwyczaj 

 najwyżej wynoszących kilkadziesiąt nietrów, przy każdem czerpaniu próby dna 

 pozostawiałby bezpowrotnie w wodzie kilka kilogramów ołowiu, którego wartość 

 liczyłaby się na ruble. 



§ 3. Długoletnie badanie głębokości i dna Bajkału (Syberyja) przez profe- 

 sora Dybowskiego, doprowadziły tego naszego uczonego do zbudowania przyrzą- 

 du, odznaczającego się prostotą, niezmierną praktycznością i taniością. 



