— 82 - 



Ponieważ sznur, a szczególniej nienasiąknięty wodą jest od niej lżejszy, 

 przeto przy znacznych głębokościach mógłby mieć miejsce taki wypadek, że cię- 

 żar Ołowianki razem ze sznurem opuszczonym do wody, byłby równy ciężarowi 

 wody wypchniętej, w takim razie ołowianka nie spadałaby na dno. 



Przeprowadzimy rachunek dla danego przypadku, gdy była użyta ołowian- 

 ka, której ciężar w powietrzu wynosił 3 kgr. a w wodzie 2,7 kgr. i sznur 100 m 

 długi o średnicy około 2 mm - którego l m ważył w powietrzu 3 gramy, a obję- 

 tość l m sznura oznaczona z ilości wody wypchniętej wynosiła 4 c. s. 



Co do sznura, to wypada że 100'" ważyło 300 gram., kiedy waga wody wy- 

 pchniętej przez niego wynosiła 400 gi\. czyli, że sznur nienasiąknięty wodą jest 

 pociągany z dołu do góry z siłą 100 gramów. 



Tym sposobem waga ołowianki w wodzie 2,7 kgr. zostaje zmniejszona o 100 

 gr. czyli 0,1 kgr. a zatem siła pociągająca ołowiankę i sznur wynosi 2,6 kgr. — 

 siła zupełnie wystarczająca do naciągnięcia sznura do pionu w wodzie. 



Ołowianka spadając na dno, naciąga sznur do pionu, a w chwili dotknię- 

 cia do dna długość sznura mierzy głębokość szukaną. 



Lecz oznaczenie chwili dotknięcia ołowianki do dna nie jest łatwe, szcze- 

 gólniej w tym przypadku, gdy śród masy wody istnieją prądy przy znacznej jej 

 głębokości, jak również Avówczas, gdy pomiary są dokonywane z tratwy lub czół- 

 na podczas wiatru. 



Weźmy pod uwagę przykład ten sam co przedtem, to jest gdy 100 m sznura 

 opuszczono do wody. Powierzchnia napotykająca opór przy poruszeniu się sznu- 

 ra w wodzie wynosi 400 □ centymetrów. Przy ruchu samej wody lub też przy 

 ruchu sznura śród masy wody pociąganego ruchomą tratwą lub czółnem, siła 

 oporowa, w tym wypadku wytwarzająca się, jest wystarczająca, aby pociągała 

 sznur z ręki jeszcze wówczas, gdy ołowianka już spoczęła na dnie; w tego rodza- 

 ju wypadkach ilość sznura wypuszczonego z ręki będzie daleko większa od szu- 

 kanej głębokości. Dla tego też jest rzeczą niezmiernie ważną, szczególniej przy 

 znaczniejszych głębokościach, dokładne ocenianie chwili dotknięcia ołowianki 

 przy pionowem położeniu sznura. 



§ 5. Dla oznaczenia chwili dotknięcia ołowianki do dna używa się zazwy- 

 czaj wagi (sprężynowćj) lub rury kauczukowej, stale przytwierdzonej do jakiej- 

 kolwiekbądź podstawy nieruchomej. 



W tym celu przy pomiarach moich używałem podstawki drewnianej, zbitej 

 z desek, a mającej kształt litery Z, deska pionowa miała wysokości około 60 

 centymetrów, kiedy poziome miały po 40 centymetrów. Poziome odnogi pomimo 

 bezpośredniego ich przytwierdzenia do pionowej deski, były jeszcze z tą ostatnią 

 połączone poprzecznicami (Tabl. III. fig. 3) ukośnemi. Dolna pozioma odnoga 

 tój podstawki przytwierdza się za pomocą szrub C i D do mocnćj deski należącej 

 do tratwy lub czółna, jednakże w taki sposób, ażeby druga pozioma odnoga pod- 

 stawki, to jest górna wychodziła całą swoją długością po za tratwę lub czółno; 

 na końcu górnej odnogi w punkcie G przyczepia się wagę sprężynową lub rurę 

 kauczukową. Na rysunku naszym (fig. 3) jest umieszczona rura kauczukowa 

 w jednym końcu zawieszona na podstawce, a na drugim mająca przytwierdzony 

 blok A. 



