— 83 — 



Przez blok A przeciąga się sznur mierniczy, do którego przytwierdza się 

 ołowiankę O, — dla dogodniejszego pociągania sznura z łodzi, na naszej podsta- 

 wie są jeszcze dwa inne bloki C i B, przez które przechodzi sznur mierniczy. 



Ołowianka przytwierdza się do sznura w sposób przedstawiony na rysunku 

 (fig. 4), następnie pociągając jednocześnie za sznur mierniczy i jego koniec, opa- 

 trzony kółkiem, zawiążemy tak zwany węzeł rybacki, — węzeł taki z łatwością 

 w każdej chwili może być odwiązany, — koniec sznura mógłby wymknąć się z wę- 

 zła, ażeby zapobiedz temu wypadkowi na końcu jest przytwierdzone małe kół- 

 ko, — przywiązując sznur ma się na uwadze, ażeby pierwsza tasiemka przypadła 

 przy pierwszym węźle. Sznur mierniczy trzyma się w ręku przy bloku B, wów- 

 czas ołowianka go naciąga w całej długości wypuszczonej z ręki, a część sznura 

 poczynając od bloka A razem z ołowianką stanowi pion. Jeśli ołowianka tak 

 zawieszona nie dosięgła do dna, w takim razie działa na wagę sprężynową lub 

 rurę kauczukową, zawieszoną w punkcie 6r, — w danym przykładzie przy 100" 1 

 sznura opuszczonego do wody waga sprężynowa wykazywałaby nam, że ciężar 

 całego pionu wynosi 2,6 kg. 



Dopóki ołowianka nie dosięgnie do dna, dopóty waga sprężynoAva będzie 

 wyznaczać ciężar ołowianki razem ze sznurem zanurzonej w wodzie, w chwili 

 gdy ołowianka dotknie się dna i na niem się wesprze, przestaje działać na wagę 

 sprężynową swoim ciężarem, czyli ważyć. 



Baczne śledzenie wskazań wagi pozwala uchwycić chwilę dotknięcia oło- 

 wianki do dna. Zamiast wagi używam zazwyczaj rury kauczukowej tak dobra- 

 nej, że pod wpływem ciężaru ołowianki staje się dwa, trzy, lub cztery razy dłuż- 

 sza, odchylając się jednocześnie od pionowego położenia, jak to widzimy na ry- 

 sunku (fig. 3); w chwili dotknięcia się ołowianki do dna rura widocznie kurczy się 

 i wraca do pionowego położenia, wówczas lekkie pociągnięcie sznura wywołuje 

 napo wrót wydłużenie i odchylenie od pionu rury kauczukowej, małe popuszcze- 

 nie z ręki (około pół metra), wyraźne skurczenie. 



Powtarzając to postępowanie kilka razy, można sznur przy spokojnej wo- 

 dzie doprowadzić do pionowego położenia i tym sposobem z pewną dokładnością 

 wyznaczyć głębokość w danem miejscu. 



Podczas fali przy znacznych głębokościach odchylenia sznura od pionu mo- 

 gą być bardzo znaczne, wówczas powtarzając kilkakrotnie naciąganie i kurcze- 

 nie rury kauczukowej będziemy odczytywali na mierniczym sznurze za każdym 

 razem inną wielkość dla głębokości wody, co wskazuje nam, że w danój chwili 

 sznur nie został doprowadzony do pionu. Bez wagi sprężynowej lub rury kau- 

 czukowej pomiary tego rodzaju są bardzo trudne. Szczególniej przy ruchu ma- 

 sy wód, sznur jest przez wodę unoszony i prawie bez końca można go opuszczać 

 do wody, niemając pewności, czy ołowianka dosięgła dna lub też nie. 



§ 6. Sznur mierniczy jest nawinięty na cewkę F, osadzoną na osi — pręt 

 żelazny mający kształt kąta prostego na jednym końcu opatrzony nacięciami 

 szruby może być wkręcony w deskę, do której została przytwierdzona podstawa 

 unosząca ołowiankę w ten sposób, że ramię wkręcone ma kierunek pionowy, kie- 

 dy drugie poziome służy za oś cewce. Tym sposobem cewka nałożona na pręt 

 stanowi rodzaj kołowrotka do namotywania sznura mierniczego. Taki kołowro- 



6* 



