- 88 — 



Szczyty zachodnich Tatr są również granitowe, lecz w kolei czasu uległy 

 rozkładowi, który jest daleko bardziej posunięty niż w Tatrach Wysokich. 



Prawdopodobnie zachodnie Tatry były kiedyś znacznie wyższe, niż obecnie, 

 z tego powodu nie są tak ostro zarysowane jak wschodnie, spadki ich wogóle są 

 łagodniejsze, doliny więcej zasypane, a w skutek tego stoki gór i doliny pokryte 

 bujniejszą roślinnością, latem dają Avięcej pożywienia dla stad owiec. 



§ 2. Powyżój przytoczone różnice pomiędzy Tatrami wschodniemi (wyso- 

 kiemi) i zachodniemi spowodowały to zjawisko, że w Tatrach wschodnich w do- 

 linach u podnóża gór napotykamy liczne jeziora czyli stawy, kiedy w Tatrach 

 zachodnich, jeśli pojawiają się, to w ilości znacznie mniejszej, małe co do po- 

 wierzchni i posiadające nieznaczną głębokość. Jeżeli spojrzymy na rysunek 

 Tatr (Tabl. IV), fakt ten odrazu rzuca się nam w oczy. Bliższe przypatrywanie 

 się mapie pozwala zauważyć, że większe zbiorniki wód są rozłożone na małej 

 stosunkowo przestrzeni. Po stronie polskiej znajdujemy Staw Czarny Gąsieni- 

 cowy, cztery z Pięciu Stawów, Rybie Jezioro i Morskie Oko a po stronie węgier 

 skiej oddzielone od powyższych zbiorników głównem pasmem gór stawy: Ignaco- 

 wy i Ciemne-Smereczyny. Zbiorniki dopiero co wyliczone posiadają dosyć zna- 

 czną powierzchnię;[od 5 % do 33 hektarów, kiedy wszystkie pozostałe, których 

 liczba jest bardzo znaczna, poosiadają powierzchnię bardzo małą w porównaniu 

 z wymienionemi. 



Największe z nich mają zaledwie po trzy hektary powierzchni. 

 Mimowoli nasuwa się pytanie czy te znaczniejsze zbiorniki wody ugrupo- 

 wane są przypadkowo na stosunkowo małej przestrzeni, lub też istnieje jaka 

 przyczyna naturalna tego zjawiska. Mówiliśmy, że wydatniejsze szczyty tatrzań- 

 skie, stanowiące liniją rozdziału wód płynących na północ i południe tworzą li- 

 niją krzywą, której kształt przypomina literę E. Dodajmy, że długość tej linii 

 wynosi około 50 kilometrów; część Tatr wschodnich, przyległa środkowi całego 

 pasma, około której po obu stronach u podnóża szczytów znajdują się znaczniej- 

 sze jeziora, posiada długość 10 km. i ciągnie się w kierunku z południo-wschodu 

 na północo-zachód. a zatem linija idąca z południo-zachodu na północo-wschód 

 jest prostopadła do kierunku tśj części pasma tatrzańskiego. Z drugiej strony 

 pamiętając, że u nas odbywa się ciągła walka dwu kierunków wiatrów południo- 

 wo-zachodniego i północno-wschodniego, nadto, że w miejscach ich starcia mają 

 miejsce opady wilgoci, — dochodzimy do zadania sobie pytania, czy te dwa fakty 

 nie są z sobą w związku. Jeżeli raz uczyni się to przypuszczenie, to tłumacze- 

 nie faktu na jego podstawie łatwo się rozwija. Prąd dolny powietrza zimnego, 

 idący z północo-wschodu, napotkawszy przeszkodę w szczytach, ustawionych 

 w szereg prostopadły do jego biegu i podnosząc się ku górze do wysokości szczy- 

 tów, napotyka prąd południowo - zachodni, obficiej nasycony parą wodną. 

 W miejscu ich zetknięcia zaczyna się osadzanie wody, co w danym przypadku 

 będzie miało miejsce po nad szczytami pasma gór. Tym sposobem linija starcia 

 się dwu prądów powietrza, zgadzając się z kierunkiem pasma może dawać sto- 

 sunkowo duże ilości opadów wodnych na powierzchniach stoków. Jeżeli zaś 

 kierunek pasma będzie się odchylał od linii starcia tych dwu głównych prądów, 

 w takim razie ilość opadów na stoki będzie się zmniejszała, nakoniec kiedy te 



