— 104 — 



i Lipnowskim. należącemi do Królestwa Polskiego i położonemi na lewym 

 jej brzegu. 



Jeziora badane w Rypińskiem, o których zamierzamy powiedzieć słów parę, 

 należą do systematu Drwęcy, do której to rzeki z lewej strony wpadają dwie 

 znaczniejsze rzeczułki: Rypienica i Różec. Część kraju zawarta pomiędzy Ry- 

 pienicą a Różcem, posiada ziemię gliniasto-marglowatą, powierzchnia gruntu fa- 

 lista, posiadająca wiele miednic (zagłębień), niemającyck odpływu; w tych mied- 

 nicach zbierają się na wiosnę wody i wytwarzają bagna, wysychające podczas 

 suchych lat. Torfy w nich nagromadzone stanowią materyjał opałowy dla 

 bezleśnej okolicy. W większych zagłębieniach wody zebrane, stanowią jeziora 

 nigdy niewysychające, a ze stromych brzegów otaczających zwierciadło wód, biją 

 niekiedy liczne źródła. Takie jeziora posiadają zawsze odpływ wody, a niekiedy 

 i przypływ, czyli przez nie przepływają rzeczki. Grunt gliniasty dosyć ciężki, 

 niezbyt łatwo dający się unosić przez wody spływające, pozwala jeziorom zacho- 

 wać system brzegów niezmieniony w dosyć długim przeciągu czasu. Nie posia- 

 dają one kształtu, który mógłby być typowym dla wszystkich, każde z nich po- 

 siada rysunek brzegów sobie właściwy. 



Punktem wyjścia dla nas była wieś Żale, położona pod 53 °2' szer. północnej 

 37° długości wschodniej względem w. Ferro. 



Jezioro Żałe. 



(Tab. VI). 



powierzchnia 163 h. a. (291 ra. 63 p. miary p.), największa głębokość 17 m . 



Jezioro Żałe położone jest przy wsi tego samego nazwiska, posiada powierz- 

 chni 163 h. a. według mapy gruntowej. Jezioro Żale jest położone w znacznem 

 zagłębieniu, brzegów jego niemożna objąć jednym rzutem oka, tworzy ono przy- 

 bliżenie kąt prosty, którego ramię krótsze jest zwrócone na północ, dłuższe zaś 

 ciągnie się ze wschodu na zachód. Ramię krótsze przy długości wynoszącej około 

 1500"' posiada szerokość od 500 ra *do 1000"', kiedy ramię dłuższe przy długości wy- 

 noszącej około 2000 m ma szerokość od 200 m do 500". Brzegi ramienia dłuższego 

 a węższego są mocno strome, szczególniej brzeg południowy, z którego biją 

 liczne strumienie. Z czółna, w którem płynęliśmy środkiem jeziora, w odstępach 

 wynoszących po 250"' była opuszczana ołowianka (patrz artykuł poprzedni, oło- 

 wianka i tablica III), a tym sposobem wyznaczono głębokości, które są następu- 

 jące zaczynając od brzegu północnego w ramieniu krótszem: 



10'", 14», 15 m , 9m, 10*5, 9; 10'", 10'", 10'", 10"', 15"\ 15-, 17 m , 15'", 9 m . 



Dwa kierunki, na których były dokonane pomiary przybliżenie odpowiada- 

 ją dwóm linijom prostym, przeprowadzonym środkami ramion jeziora, przecina- 

 jącym się z sobą prawie pod kątem prostym. 



Pomiary te wykazują, że ramię krótsze posiada głębokość mniejszą niż ra- 

 mię dłuższe. Na środku ramienia krótszego i szerszego, głębokość dosięga 15™, 



