— 116 — 



czasach, bo w ostatnich latach zeszłego i początkowych bieżącego stulecia, przez 

 Księcia Ogińskiego (kanał jego imienia, łączący rzekę Szczarę, dopływ Niemna 

 z Jasiołdą, do Prypeci wpadającą), Księcia Massalskiego, Biskupa "Wileńskiego 

 (regulacyja rzeki Uborci),Butrymowicza (liczne kanały i groble w okolicach Piń- 

 ska) i innych; — atoli ze względu na geologiczny ustrój Polesia pierwszą jakkol- 

 wiek pobieżną tylko wzmiankę spotykamy w naszej literaturze z r. 1815 w dziele 

 ,,0 ziemiorodztwie Karpatów i innych gór i równin Polski" Staszyca, który 

 wspomina o górach Pomorskich, z zawartemi w nich szczątkami muszli i kośćmi 

 niektórych zwierząt czworonożnych, które to góry ciągną się nad rzeką Hory- 

 niem aż do Polesia. 



W roku 1823 wyszło w Wilnie dziełko prof. Andrzejewskiego, pod tytułem 

 „Objazd w przedmiocie historyi naturalnej... etc." w którem autor wspomina mię- 

 dzy innemi, że Polesie Wołyńskie i Kijowskie leży na granitach. 



Uniwersytet Wileński, przejęty poczuciem konieczności i ważności poszu- 

 kiwań geognostycznych, wysłał z grona swych professorów w roku 1829 koini- 

 syją do południowo zachodnich gubernij, z poleceniem rozpoznania i opisania ich 

 pod względem całej historyi naturalnej. Professor Ignacy Jakowicki, członek 

 wspomnianej wyprawy, dokonał poszukiwań mineralogicznych i geologicznych 

 w tych prowincyjach i rezultat prac swoich ogłosił w r. 1830 w Dzienniku Wi- 

 leńskim. W pracy swój Jakowicki podaje nieco szczegółowsze wzmianki o Po- 

 lesiu, lecz i te są zbyt ogólnikowe, nieokreślone, nic stanowczego o wewnętrznej 

 budowie gruntu Polesia niemówiące, a nadto, wcale prawie nieporuszające 

 kwestyi tych pokładów, które za łożysko błot uważać należy. 



Bank Polski, który swego czasu tak potężnie podźwignął przemysł krajo- 

 wy, a handel na wszystkie strony i pod każdym względem rozszerzać się starał, 

 szukając dla produktów polskich drogi na morze Czarne zapragnął także poznać 

 Polesie co do stanu jego handlu, położenia, produktów, etc. i w tym celu wydele- 

 gował jednego ze swych urzędników, p. Kontryma, który w r. 1829 wydał w li- 

 tografowanych odbitkach opis tego kraju, czyniąc w nim niektóre wzmianki 

 i o geologicznym jego ustroju. 



W roku 1830 ukazało się znakomite pod wielu względami dzieło professora 

 Eichwalda, poświęcone Aleksandrowi Humboldtowi, pod tytułem „Naturkistori- 

 sche Skizze von Lithauen, Volhynien und Podolien." Dzieło to wyświetliło we- 

 dług ówczesnego stanu nauki bardzo wiele zawiłych kwestyj i wyjaśniło mnó- 

 stwo nowych odkryć geologicznych w obrębie Litwy, Wołynia i Podola w ogól- 

 ności, lecz całkowicie prawie pominęło Polesie, o którem autor tylko w paru 

 miejscach pobieżnie wspomina. 



Zresztą w nowszych stosunkowo czasach dochodziły do krańcowych miej- 

 scowości Polesia badania Puscha, który w swem dziele „Geognostische Be- 

 schreibung von Polen" podaje cały szereg skamieniałości, cechujących pokłady 

 niektórych kresów Polesia, jak to wiemy z poszukiwań Eichwalda, Dubois de 

 Montpereux, Murchisona, Verneuila i Kaiserlinga, Bloedego, Ossowskiego, nare- 

 szcie prof. Peofiłaktowa, Lewakowskiego, Barbota de Marny i Karpińskiego. 

 Lecz jak wyżej powiedziano badania tych uczonych miały za przedmiot tylko miejsca 

 przyległe Polesiowi, nie zaś same błota i pokłady, śród których one się znajdują. 



