— mb — 



Ptyczy i dochodzi do południowych krańców Poleskiego trójkąta. Linija ta 

 przechodzi między innemi przez Mota ,,Hały", najobszerniejsze w południ owo- 

 zachodnieni Polesiu '), które były zbadane szczególnie starannie, jako jedne 

 z najbardziej zajmujących. Od tej drugiej linii otworów długi ich szereg cią- 

 gnie się począwszy u Prypeci aż do źródeł rzeki Słoweczny, do tak zwanych gór 

 Owruckich, utworzonych w tern miejscu z czerwonych piaskowców prawdopodo- 

 bnie do formacyi dewońskiej należących, o których jeszcze w innem miejscu 

 mówić będziemy. 



Prócz tych głównych kierunków otwory świdrowe, jakeśmy to wyżej 

 wspomnieli rozrzucone zostały po całem Polesiu, tworząc już to szachownicę, 

 już to prowadzone w dolinach główniejszych rzek, jak np. Jasiołdy, okalając 

 błota przyległe większym jeziorom, jak jezioro Żyd lub Wyganowskie, zresztą 

 badając oddzielne błotniste kotliny i zagłębia. Miejsca głębszych otworów ozna- 

 czone są na dołączającej się mapie. Głębsze otwory pogłębiono do 80 stóp pod 

 poziom. Niezmiernie niedogodne warunki roboty, bo trudność ustawienia przy- 

 rządu na gruncie niestałym i uginającym się pod wszelkim ciężarem, a stąd 

 i ogromne przeszkody przy samem świdrowaniu, pozbawiały możności prowa- 

 dzenia roboty do większej głębokości. Nadto, do głębszego świdrowania nie- 

 małą przeszkodą była i ta okoliczność, że otwór jako prowadzony w błotach, 

 musiał być w całości mocowany rurami, których opuszczanie i następnie wycią- 

 ganie z niezmiernemi połączone było trudnościami. Nieraz trzeba było urządzać 

 jakby jakieś promy lub mosty na błotach, a świdrować przez otwór w tych pro- 

 mach, takim tylko bowiem sposobem można było mieć pod nogami stalszy grunt 

 do oparcia się przy wyciąganiu świdrowego narzędzia. Fatalny stan dróg ko- 

 munikacyjnych, a niekiedy i zupełny ich brak, w wysokim stopniu utrudniał 

 przewóz ciężarów po błotach; okoliczność ta również stawała na zawadzie do 

 prowadzenia głębszych otworów, przy przewożeniu bowiem części przyrządu 

 świdrowego nieraz wołami, lub co gorzej, przy przenoszeniu przez ludzi na bar- 

 kach, trzeba się było ograniczać o ile można najmniejszą ilością ciężarów. Po- 

 nieważ jedne i też same przyrządy i rury służyć musiały do kilkudziesięciu otwo- 

 r ów, a przy robocie koniecznie się zużywały, zaś nietylko jakichbądź warsztatów, 

 lecz nieraz nawet i porządnej kuźni w pobliżu robót się nie znalazło, trzeba więc 

 było własnemi siłami wszystkiemu podołać i mieć z sobą główniejsze pomocni- 

 cze narzędzia i materyjały. Lecz niepodobieństwo nawet wyliczyć wszystkich 

 napotykanych przy studniach na Polesiu przeszkód i utrudnień, których doniosłość 

 tylko przy zetknięciu się z rzeczywistością dostatecznie określona być może. 



Przy powyższych warunkach przeprowadzono na Polesiu około stu głęb- 

 szych otworów, nielicząc w to mnóstwa małych poszukiwalnych szybików i du- 

 kli. Jakkolwiek rezultaty otworów świdrowych pojedyńczo wziętych przedsta- 

 wiają znaczną rozmaitość, to jednak zestawiając te rezultaty można przyjść do 

 przekonania, że wszystkie błota Polesia mają główny jeden i ten sam chara- 

 kter gieologiczny, który da się mniej więcej określić w następujący sposób. 



ł ) Polesie podzielone jest przez rzekę Prypeć na dwie części: północna i południową. Pół- 

 nocne Polesie nazywają ogólnie Litewskiem — południowe Wolyńskiem. 



