_ 122 — 



i zmyte. Otrzymany tym sposobem materyjał kredowy utworzył pokłady, które 

 dziś w niektórych miejscach Polesia obserwujemy. Na kredzie też spoczywają 

 w niektórych miejscach zielone glaukonitowe piaskowce lub raczej piaski, zlepie- 

 nie bowiem ich ziarnek jest tak słabe, że ustępuje przy lekkiem potarciu w ręku. 



Margle, ciąglice i piaski kredowe, zawierają w sobie w niekórych miejscach 

 głazy narzutowe, krzemieniste lub granitowe, jakoteż drobno rozsiane blaszki mi- 

 ki, rzadziej się w nich napotyka skorupy muszli, napełnione kredą, lecz tak nie- 

 dokładnie zachowane, że się z pewnością zaliczyć nie dadzą do żadnego ze 

 znanych rodzajów. 



W otworze świdrowym na błocie „Koło" (w pobliżu wsi Pieczonki pow. 

 Łucki, gub. Wołyńska), na głębokości 35 stóp, pod kilkoma warstwami glin 

 i margli kredowych, napotkano gruboziarnisty szary piasek z mnóstwem narzu- 

 towych głazów i warstewkami twardej gliny. Jednocześnie z tą gliną wyciąga- 

 no z otworu kawałki węgla brunatnego (lignitu) w wielkiej ilości i dobrego ga- 

 tunku, jakkolwiek widocznie niezbyt dawnego pochodzenia. Liczne głazy napot- 

 kane w otworze, nie pozwoliły przeprowadzić go głębiej nad 47 stóp i tym sposo- 

 bem określić, jeżeliby się dało, warunków znajdowania się powyższego kopalnego 

 paliwa, które zresztą w pobliżu w żadnem innem miejscu nie było znalezione. 



Powyższe utwory kredowe spoczywają pod błotami całego zachodniego Po- 

 lesia; zaznaczyć jednak wypada, że w zachodniej Litewskiej jego części są one 

 mniej rozwinięte, niż w takiejże części Wołyńskiej. Podczas bowiem, gdy w pierw- 

 szej ślady formacyi kredowej, najdalej na wschód posunięte, spotykaliśmy w otwo- 

 rach świdrowych, mniój więcej na południku jeziora Wyganowskiego położonych, 

 w części Wołyńskiej utwory kredowej epoki dochodzą niemal do południka Horynia. 



Grubość margli kredowych, opoki, jakoteż i samej kredy, w ogólności nie- 

 zmiernie różna, w niektórych miejscach bardzo jest znaczna. I tak naprzykład 

 w otworze świdrowym w pobliżu wsi Okońska ( powiat Łucki, gub. Wołyńska) 

 świder przeszedł 22 % stóp w czystej kredzie, u jeszcze ona nie była w zupełno- 

 ści przewiercona. W innym otworze na błocie Przymolskiem w pobliżu Wiel- 

 kiego Jeziora i wsi Jeziory (powiat Kowieński, gub. Wołyńska), prześwidrowa- 

 no 28 '/a stóp w marglu kreuowym, mającym w sobie drobne blaszki miki, lecz 

 grubości pokładu jeszcze oznaczyć nie można było. 



Prócz torfu, błotnistych moczarów i piasków, glina mamutowa jest skałą, 

 która pokrywa stosunkowo znaczne przestrzenie Polesia i dlatego z porządku 

 rzeczy kilka słów o niej powiedzieć nam wypada, tembardzićj, że w literaturze 

 naszój nie zdarzyło nam się żadnej w tym przedmiocie wzmianki. 



Loss, czyli glina mamutowa, jest to utwór gliniasto-piaskowo-wapienny, 

 składający się z najdrobniejszych, niedających się prawie okiem wyróżnić cząste- 

 czek szaro-żóltawego koloru. Skała ta nie okazuje bynajmniej śladów łupliwości, 

 ani uwarstwowania, a łamie się słupkowato. Zawiera ona w sobie niekiedy sku- 

 pienia marglowe lub wapienne, a także domieszki miki lub rzadziej pirytu żelaz- 

 nego. Jako nader charakterystyczną cechę gliny mamutowej zaznaczyć też mo- 

 żna często wśród jój masy napotykane cienkie a długie rurkowate próżnie, które 

 powstać zapewne musiały wskutek wygnicia zaplątanych w niej traw lub cien- 

 kich łodyg innych roślin. Skała, o której mowa, zawiera w sobie na Polesiu 



