które topniejąc, zwolna pozostawiało po sobie ze szczątków oderwanych skał 

 północnych, tak zwane moreny, to jest wały, zwykle towarzyszące lodnikom? 

 Czy to lodowe pokrycie było kilkakrotnie przerywane, ustępowało ku Skandyna- 

 wii topniejąc, to znowu zakrywało nasze równiny? Czy też nasze diluwijum za- 

 wdzięcza swe istnienie lodowcom pływającym, które przynosiły szczątki skał 

 osadzały je topniejąc z postępem czasu. Lecz rozbiór tych teoryj, o których 

 całe folijały napisano i zastosowanie do każdej z nich, warunków przez nas bada- 

 nych, zadalekoby nas zaprowadziły; uznając przeto istnienie osadów epoki gła- 

 zów narzutowych i znajdowanie się w nich samych głazów za fakt niezbity, za- 

 znaczyć tylko musimy co do Polesia działanie lodowców w tym kierunku, że mu- 

 siały one w A\delu miejscach wywierać mocne tarcie na pokłady już utworzone 

 i wyrobić tym sposobem materyjał do sformowania osadów, o których wyżej by- 

 ła mowa. Zestawiając bowiem wszystko, co było powiedziane o utAvorach, na 

 których spoczywają błota Polesia, porównywając okazy tych utworów pomiędzy 

 sobą a także z utworami innych epok geologicznych, przychodzimy do przekona- 

 nia, że przestrzeń przez błota Poleskie zajęta, jest utworzona z osadów napły- 

 wowych czyli diluwijalnych, z czasów tak zwanej epoki * jezior, a mianowicie 

 z osadów, które się uformowały po większej części później, niż osady epoki gła- 

 zów narzutowych. Powyższe osady epoki jezior, są w części rezultatem rozcie- 

 rania się i rozmycia nietylko wspomnionych utworów epoki głazów, lecz jak się 

 zdaje, także po części i utworów starszych, to jest trzeciorzędowych i kredowych. 

 Szczątki bowiem skał tych formacyj znajdujemy przeniesione i osadzone już na 

 pokładach napływowych, co zdaniem naszem, niczemmnemwytłomaczyć się nie da. 



Badając wzajemny stosunek ilościowy piasku i glin Polesia, profesor Jako- 

 wicki przyszedł do wniosku, że można mniej więcej określić pewne pasy, śród 

 których ta lub owa skała jest znacznie przemagająca. Na południe od Polesia, 

 powiada on w cytowanem przez nas wyżej swem dziele, na płaszczyznach panują 

 przedewszystkiem gliny tłuste, podobne do garncarskich. W południowem Pole- 

 siu, to jest w północnych częściach gub. Wołyńskiej, aż do gub. Mińskiej i Gro- 

 dzieńskiój, jedne obszerne okolice pokryte są piaskiem, a inne gliną tłustą, tak 

 dalece, że okolica ta stanowi jakby przejście od krainy glin do krainy piasków. 

 Piaski panują w kierunku od gub. Mińskiej do Żytomierza, a gliny od Grodzień- 

 skiej przez Kowel do Łucka. W okolicy leżącój na linii przez Pińsk i Mozyrz, 

 to jest w okolicy rzeki Prypeci i do niej wpadających rzek mniejszych, osiadł 

 obszerny i gruby pokład piasku, niemający w sobie skał zaokrąglonych, nanie- 

 sionych przez prąd wody. 



W pozostałych częściach gub. Mińskiej a także Grodzieńskiej i stykającej 

 się z niemi Wileńskiej znowu występują naprzemian miejscami piaski, miejscami 

 glina, lecz już chuda i po większej części wpadająca w czerwonawą etc. 



Co do nas, w żaden sposób nie możemy podzielić zdań powyższych, wszelkie 

 bowiem starania nasze w przedmiocie zaznaczenia wyraźniejszego rozwinięcia 

 się tych lub owych utworów w pewnych określonych miejscowościach utwierdziły 

 nas w tern przekonaniu, że żadnych wskazówek w tej mierze zaznaczyć niemo- 

 żna i że jak piaski tak i gliny rozwinięte są mniej więcej w jednym i tym samym 

 stosunku we wszystkich miejscowościach naszej błotnistej prowincyi. 



