— 126 — 



morze, wskutek stopniowego rozpuszczania się lodów powstałe, wód przelewać 

 nie mogło. Z postępem czasu lodowce topnieć musiały i ustępując tym spo- 

 sobem ku północy zostawiały po sobie moreny i drobny miał piaskowy, a także 

 oderwane drobniejsze bryły lodowe. 



W miarę ustępowania lodowców i opadania wód diluwijalnych. wystąpić 

 musiały z pod powierzchni tych ostatnich, tak zwane Mińskie wyniosłości, które 

 utworzyły tym sposobem szeroką cieśninę, łączącą wody mórz Zachodniego (pó- 

 źniej Bałtyckiego) i Południowego (następnie Czarne). Że wystąpienie wynio- 

 słości Mińskich miało miejsce już po tak zwanej epoce głazów narzutowych prze- 

 konywa nas ta okoliczność, że gdy głazy na północnej pochyłości Wołyńsko-Po- 

 dolskiej znajdują się na wysokości 700 stóp, w wyniosłościach Mińskich spotyka- 

 my je na miejscach znacznie wyższych, bo dochodzących do 1200 stóp nad po- 

 ziomem. Prawdopodobnie, bardzo jeszcze długo po okazaniu się gór Mińskich, 

 wody powyższej cieśniny, na których pływały lodowe bryły, oddziaływać musiały 

 na skały gór i pochyłości Wolyńsko-Podolskie; przy czem bryły te silnie oddzia- 

 ływały także na dno cieśniny i na rozsiane po niem głazy i moreny od lodowców 

 pozostałe, tworząc tym sposobem materyjał, z którego uformowały się następnie 

 po zupełnem stosunkowo opadnięciu wód, pokłady, tworzące dzisiejsze łoże błot 

 Polesia. Cieśnina, o której mowa, następnie przerwana została przez podniesie- 

 nie się wyniosłości Prużańskich, Kobryńskich, Kowelskich i Rówieńskich, które 

 od niej zupełnie wody dzisiejszego morza Bałtyckiego oddzieliły, a zostawiły 

 ją tylko w połączeniu z morzem południowem. Tym sposobem powstała szeroka 

 zatoka, która stopniowo przeszła w rzekę Prypeć z jej licznemi dopływami, two- 

 rzącemi sieć wód i dziś jeszcze niezupełnie uregulowaną, Bardzo łatwo przypu- 

 ścić, że i zatoka ta była przez pewien czas oddzielona od morza wskutek powsta- 

 nia pasma gór, noszących na swych wierzchołkach ślady epoki głazów narzuto- 

 wych, gór, które od południowo-zachodnich okolic Mozyrza ciągną się ku półno- 

 co-wschodowi, przecinają Prypeć pod Jurewiczami a Dniepr w pobliżu Łojowa 

 i łączą się z obszernemi górzystemi wyniosłościami gub. Czernino wskiej, two- 

 rząc, jak się zdaje, również granicę znajdowania się północnych głazów. Wspo- 

 mnieliśmy mówiąc wyżej o glinie mamutowej, że znajdując się w miejscach 

 ostatecznych granic dojścia północnych głazów narzutowych, utwór ten jest re- 

 zultatem mocnego ścierania się odłamów skał i osadzony być musiał w najodle- 

 glejszych krańcach spokojnego wodozbioru, któremu winien swe powstanie. 

 Znajdowanie się więc gliny mamutowej w okolicach Kowla, Równego, Owrucza 

 i Mozyrza, wskazuje nam przypuszczalne granice morza czy jeziora, które w epo- 

 ce poprzedzającej czasy historyczne, prawdopodobnie miejsce dzisiejszego Pole- 

 sia zajmowało. 



Podanie o morzu na Polesiu, bardzo żywo się przechowuje i dotąd u miej- 

 scowego ludu, który o dawnym stanie swego kraju chętnie rozmaite tworzy i po- 

 wtarza legendy, najczęściej z niewytłomaczonego dla nas powodu przyczepiając do 

 nich imię królowej Bony. Profesor Eichwałd też przypuszcza, że w daAvnych 

 czasach Polesie było morzem lub dużem jeziorem, a przypuszczenie to opiera mię- 

 dzy innemi na tern, że w niektórych miejscach Polesia znajdują się drobnoziarni- 

 ste ruckonie piaski, takież same, jakie na brzegach dzisiejszego Kaspijskiego mo- 



