— 134 — 



0 DOKŁADNIE JSZEM ROZRÓŻNIENIU I OZNACZENIU OGNIW (Glie- 

 der), POLSKO-GÓRNOSZLĄSKIEJ FORMACYI WAPIENIA MUSZLO- 

 WEGO I O ZNAJDOWANIU SIĘ GRUPY GIPSOWEJ ALBO ANHIDRY- 

 TOWEJ W WAPIENIU MUSZLOWYM POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ 



POLSKI '). 



§ 1. Utwór wapienny leżący na formacyi węglowój południowo-zackodniej 

 Polski i przyległego Szląska górnego, został po raz pierwszy oznaczony przez 

 Schultzego i przezemnie jako wapień muszlowy i od owego czasu wszyscy geolo- 

 gowie uznali go za takowy. W nim, według terminologii górników szląskick, 

 odróżniłem dwa główne ogniwa i nazwałem je nazwami miejscowemi górnicze- 

 mi: dolne czyli właściwy wapień muszlowy, skałą podkładową (Sohlengestein), 

 a nad nim leżący potężny pokład dolomitowy, z należącemi do niego rudami oło- 

 wianemi, cynkowemi i żelaznemi: nadkładową (Dachgestein), albowiem główne 

 składy rud, leżące pospolicie w najwyższych ławicach dolomitowych, znajdują się 

 zawsze nad wapieniem i są pokryte resztą dolomitu— jeżeli go tylko w danem 

 miejscu nie brak. Konieczność odróżnienia tych ogniw nie podpada żadnej wąt- 

 pliwości, czy jednak połączenie ich w jednę formacyją, spowodowane może 

 względami górniczemi i ustanowione przez geologów pochodzących ze stanu gór- 

 niczego, ma być także uważane za uprawnione ze względu geologicznego, nad tą 

 kwestyją zastanowimy się poniżej. 



W właściwym, normalnym wapieniu muszlowym, czyli w skale podkłado- 

 wej, odróżniłem, więcej na zasadzie petrograficznej, niż straty graiicznej, trzy 

 Ogniwa: podkład niebieski, pospolity albo łupkowy oraz bogaty w muszle, ziarnisty. Owe- 

 go czasn. rozdzielenie tej grupy skał, które razem wzięte stanowią formacyją 

 wapienia muszlowego, według wzoru szwabskich geologów, przyjętego przez nich 

 w południowych Niemczech, po znalezieniu w tej grupie soli kamiennej, nie 

 było jeszcze możliwe w Polsce. Porównanie niemieckich i polskich ogniw 

 wapienia muszlowego, podane w dziele mojem o Polsce (I p. 287 seq.), były nie- 

 zupełne i tylko w części słuszne. 



Teraz wiemy, szczególniej wskutek prac Albertiego, że formacyją wapienia 

 muszlowego tak w południowych jak i w północnych Niemczech, z jednakowych 

 głównych grup się składa, które jednak w pierwszych nietylko wyraźniej wy- 

 stępują, ale także, wskutek silniejszego podniesienia, na powierzchni ziemi wi- 

 dzieć się dają. 



Grupy te idąc od dołu ku górze są następujące: 



1. Grupa dolna czyli wapień falisty z jego podrzędnemi ogniwami. 



2. Średnia czyli grupa anhidrytowa z gipsem, gliną słoną, solą kamienną 



1 skałami dolomitowemi, i 



3. Grupa górna, wapień frydrychshalski czyli normalny wapień muszlo- 

 wy, zwany także wapieniem trochitowym. W końcu zalicza tu także Alberti 

 niewszędzie rozpowszechniony dolomit na wapieniu frydrychshalskim. 



') Rozprawa niniejsza jest pierwszą z siedmiu stanowiących „Nowe przyczynki do Geogno- 

 zyi Polski.'' 



