— 136 — 



dzy Siemonią i Sączowem ku Górze Siekierskiej, Goląszej, Sadowicom, Dąbiu, 

 Toporowicom, Przeczycom, aż na północ od Wojkowic Kościelnych. Wreszcie 

 3. Moja tak zwana skała podkładowa niebieska wcaleby niepowinna tu na- 

 leżyć. Jest to ciemno-niebieskawo-szara, niekiedy łupkowata i marglowata skała, 

 występująca głównie tylko pod pospolitą skałą nadkładową, ona to jest głównem 

 złożem rudy ołowianej i galmanu w Friedrichsgrulie w górach Tarnowskich, 

 w blizkości Sławkowa, tuż obok drogi do Będzina w kopalni galmanu Kozioł 

 i niektórych przyległych, oraz pod Olkuszem, pod głównym pokładem md w polu 

 zarzuconych kopalni kruszcu ołowianego. Nazwa górnicza i wygląd zewnętrzny 

 tej odmiany, wielce różny od pospolitej skały podkładowej, skłoniły mnie do za- 

 liczenia jej do właściwego wapienia muszlowego a nawet do niższych warstw. 

 Jednakże zdanie to 'musiałem zmienić, przekonawszy się, że około starej ka- 

 plicy przy kopalni Józef w Starym Olkuszu i w szeregu starych zrobów (hałd) 

 Kopanina około Niesułowic, o milę na południe od Olkusza, leży ona na pospoli- 

 tym szarym wapieniu muszlowym, a więc na górnej jego grupie. Przytem chemicz- 

 ne jej rozbiory dokonaneprzez uczonego Starszego Radcę Górn. Karstena, wykaza- 

 ły, że tak samo, jak tak zwana skała podkładowa brunatna pod składami rud 

 w górach Tarnowskich, jest rzeczywistym dolomitem i od wyższych skal nadkła- 

 dowych różni się tylko większą o 9— lQ '/ 0 zawartością węglanu żelaza, który 

 we wszelkich jego odmianach izomorficznie zastąpiła część węglanu magnezu. 

 Podkład więc niebieski i brunatny bynajmniej nie należą do prawdziwych skał 

 podkładowych czyli wapienia muszlowego, lecz do młodszej skały nadkładowej 

 czyli dolomitu. 



Wszystkie skały wapienno-muszlowe, o których dotąd mówiłem, należą 

 do północnego ramienia formacyi, która ciągnie się wzdłuż północnego krańca 

 formacyi węglowej od Krzeszowic aż do Zabrza, a stąd zmieuia się co- 

 raz bardziej i ciągnie się aż do Krappitz nad Odrą. Odpowiedź na to 

 pytanie, czy wszystkie wapienie położone na wschód od gór Tarnowskich 

 i Bytomia aż do Odry, należą do wierzchniej grupy formacyi, czy też oprócz 

 punktów pod Kotliszowicami i obok Annabergu, są jeszcze w innych miejscach 

 warstwy należące do średniej a nawet dolnej grupy wapienia muszlowego, mu- 

 szę pozostawić szląskim geologom, a szczególniej uczonemu v. Carnallowi. Po- 

 wiem tylko przypuszczalnie, że wapień muszlowy leżący na szczycie góry Kotli- 

 szowickiej około Tożka (Tost), na (pstrym) piaskowcu i mały grzebień skalisty 

 złożony z białego ziarnistego albo gębczastego wapienia, na górze w lesie pomię- 

 dzy Dąbrówką, Gogolinem i Kleinstein, należą prawdopodobnie do dolnej gru- 

 py. Alberti także zalicza wapień z Trigonia Goldfussii i na północy Tożka do 

 wapienia falistego. Co się zaś tyczy południowego mniej nieprzerwanie wystę- 

 pującego ramienia formacyi wapienia muszlowego, rozciągającego się na połu- 

 dniowym krańcu formacyi węglowej od Alwernii prawie aż do Łazisk, to wapie- 

 nie około Alwernii, pod Regulicami, należą do dolomitów rudonośnycli, pod Bali- 

 nem zaś, Byczyną, Jezuskami około Libiąża i na górze Grodzisko, zapewne do 

 wapienia frydrychshalskiego. Inne zaś wapienie tej okolicy, prawdopodobnie 

 wcale do wapienia muszlowego nie należą, a mianowicie żółtawo-szary z ciemne- 

 mi ziarnami zmieszany wapień, pomiędzy Lipowcem i Żarkami około Chrzanowa, 



