- 138 



muszlowego. Pytanie to powstało głównie od chwili, gdy przed 7 mniej wię- 

 cej laty, pewne Towarzystwo akcyjne uzyskało od Rządu prawo szukania soli 

 kamiennej na własny koszt w całym kraju (oprócz okolic istniejących już 

 warzelni w Ciechocinku nad Wisłą od Torunia do Włocławka). Towarzystwo 

 to poparte przez radcę dworu ucz. Gienka, szczęśliwego odkrywcę soli kamien- 

 nej w zechsztejnie i wapieniu muszlowym w dolinie Elstery i w Turyngii, oraz 

 w kantonie Bazylejskim — zwróciło swą uwagę naturalnie głównie na formacyją 

 wapienia muszlowego w południowo-zachodniej części kraju, w której niegdyś 

 poszukiwania kierowane przez król. Prus. oficera inżynieryi ucz. Rosta z Erfurtu, 

 nie doprowadziły do szczęśliwego rezultatu. Nigdzie w granicach polskiego wa- 

 pienia muszlowego nie widziałem obnażonego gipsu lub anhidrytu i bardzo małą 

 miałem nadzieję znalezienia ich tutaj. Uczony Rost badał na nowo ten okrąg 

 i również przekonał się o niewystępowaniu owych skał. Wogóle bowiem w ca- 

 łej południowo-zachodniej Polsce, wszystkie pokłady obejmujące formacyją wa- 

 pienia muszlowego i pokrywającą ją jurajską, tak mało są wyniesione, tak bar- 

 dzo w głąb' zapadłe, że wszystkie niższe ogniwa tych formacyj nie są bezpośre- 

 dnio widoczne. Tylko ich wyższe ogniwa rozciągnęły się na większej przestrze- 

 ni, aniżeli ta jaką zajmują niższe ogniwa. Uczony Rost, który na zasadzie mo- 

 jego opisu i zbioru skał, jak również na zasadzie powyższych własnych obserwa- 

 cyj, doszedł do stanowczego przekonania o tożsamości większej części naszych 

 skał podkładowych w frydrychshalskim wapieniu w Szwabii i Turyngii — stracił 

 też z tego powodu otuchę. Pokładał on nadzieję głównie w pewnych białych 

 i żółtych wapieniach marglowych, które występują w Niemczech na dolnej grani- 

 cy wapienia frydrychshalskiego, zaraz nad grupą anhidrytową i mogą służyć 

 dla szukających soli za objaw geognostyczny. Widziałem wprawdzie pierwej ta- 

 kie białe i żółte margle w niektórych miejscach, w granicach przestrzeni zajętej 

 przez wapień muszlo wy, ale uważałem je za zbyt nieznaczne, aby na nie zwracać 

 szczególną uwagę. Te margle dokładniej przez niego zbadane, dały mu teraz 

 najważniejszy punkt wyjścia, do szukania głębiej pod niemi solonośnej . grupy 

 gipsowej. 



Rzućmy naprzód okiem na Niemcy i zobaczmy co v. Dechen ') krótko 

 ale bardzo jasno o położeniu owych margli powiedział. Oto mówi on że: „pod 

 wapieniem frydrychshalskim znajduje się masa szarych, żółtych i jasnych margli 

 z wapienia cuchnącego (Stinkkalk), białego i szarego gipsu, anhidrytu, gliny sło- 

 nej i potężnych mas soli kamiennej. Tę ostatnią znaleziono nietylko nad Neka- 

 rą w wielu punktach od Durnheim aż do Wimpfen i do Hall nad Kocherem, lecz 

 także pod Buffleben pomiędzy lasem Turyngijskim i Harzem. Kilka warstw 

 czarnego, bardzo mocnego rogowca, leży w pokładach nad gipsem nietylko 

 w Wirtembergii ale i nad rzeką Blies i Saara i prawdziwie zdumiewają stało- 

 ścią swego występowania. To* następstwo warstw zdarza się oprócz tego 

 często w północno-niemieckim wapieniu muśzlowym nad Saalą przy Sulze 



') W swojem niemieckiem wydaniu „Podręcznika Geognozyi" de la Bechea. 1832 p. 435. 



