— 161 — 



kładową. Pokład galnianu na górze, składającej się ze skały podkładowej na 

 wschód od kościoła w Padzionce (najwyższe wzniesienie galmanu w Szląsku) się- 

 ga wysokości 1074 stóp n. pol. nad p. m.: pokłady rudy żelaznej dochodzą prawie 

 aż do najwyższego punktu góry pomiędzy Nakłem i Chechłą, dosięgającej 1042 

 stóp wysokości nad m. '), a wreszcie i w Polsce leżą także niektóre i to najgłó- 

 wniejsze pola rud pod Bolesławiem i Olkuszem, podobnie jak w górach Tarnow- 

 skich, daleko głębiej od wyniosłości ograniczających je z południa, a składają- 

 cych się ze skały podkładowej. W jednej z następnych rozpraw będę miał spo- 

 sobność wykazania przyczyny to niższego, to znowu wyższego poziomu pokła- 

 dów rud. Rozpatrując całe pasmo wapienio-muszlowe od Kropiwnicy nad Odrą. 

 w kierunku południowo-wschodnim do Olkusza i Nowej Góry, okazuje się tyle 

 tylko, że wyniesienie gór wpłynęło także wogóh na największe podniesienie po- 

 zioma dolomitu oraz należących do niego składów rud, leżących na górnej "grupie 

 wapienia-muszlowego, w kierunku odPnZ ku PdW, chociaż znajdujemy tu liczne 

 wyjątki 2 ). Ponieważ dalej dolomit ze swemi składami rud leży w wielu punk- 

 tach na wapieniu muszlowym na nizkim poziomie i w tyluż punktach na daleko 

 wyższym poziomie, więc stąd wynika znowu, że to niejednostajne wzniesienie 

 skal, odbyło się dopiero po okresie utworzenia dolomitu 3 ). Utworzenie zaś do- 



') Według pomiarów barometrycznych główniej szych wzniesień w Górnym Szląsku, dokona- 

 nych przez Carnalla, w Karsteną Arch. fur Bergbau. t. XVIII str, 283 i następ. 



2 ) Wypada to z następującego rozumowania. Poziom Odry pod Kropi wnicą — gdzie, jak się 

 zdaje, wapień muszlowy leży swym spągiem na pewnym piaskowcu czerwonym — jest wyniesiony 

 tylko, według Carnalla, na 481 stóp par. nad p. m. Stąd, na wschód, o V 4 mili wznosi się wyniosłość, 

 500 kroków od Gogolina ku W. Strzelcom, do wysokości 572 stóp, a u jej stóp leży dolomit na wa- 

 pieniu muszlowym. Mniej więcej w tym samym poziomie leży pokład rudy żelaznej pod Tarnowem, 

 na północ od Grosstein, w wysokości 557 stóp nad p. m. na wapieniu muszlowym. Mniej wzniesione- 

 mi będą te pokłady dalej na wschód w okolicach W. Strzelec, których rynek jest wzniesiony nad 

 pow. m. 723 stóp, albowiem szyb poszukiwalny na galman, na wschód od kościoła w Himmelwitz 

 (Chmielowicach?) leży tylko na wysokości 677 stóp n. p. m. Stąd ku wschodowi wzniesienie wzra- 

 sta, gdyż powierzchnia wapienia muszlowego pomiędzy Ksiądz-Lasem (Krzeslas) a Wilkowicami, leży 

 na wysokości około 880 nad p. m. Rynek w Tarnówkach leży na wys. 93l st. n. p. m., a 124 stóp 

 nad podnóżem gotthelfskiej sztolni, która tu mniej więcej oznacza granicę skał leżącą na wysokości oko- 

 ło 820 stóp nad p. m. Pod Sławkowem w dolinie Białej Przemszy, znajduje się granica pomiędzy do- 

 lomitem a wapieniem muszlowym na wysokości 860 stóp ; pod Olkuszem, prawie u podnóża starej sztol- 

 ni Ponikowskićj na wys. 982 stóp i w Nowej Górze na wys. ,980 stóp nad poziom morza. Więc od 

 Odry aż do Olkusza ta granica skał podnosi się wogóle na 500 stóp: natomiast w tern samem paśmie 

 zarówno na Szląsku jak i w Polsce, podnosi się granica w wielu punktach daleko wyżej nad ten pa- 

 ziom średni, tak np. pod Radzionką do 1070 stóp, około Ziemonii, Sączowa i Targomina do Iloo stóp, 

 na górze Doroty pod Grójcem prawie do 1120 stóp. 



3 ) Wspomnieliśmy już wyżej, że czerwone porfiry L będące z niemi w związku migdałowce 

 i porfiryty, w części podniosły, w części przebiły w Polsce wapień muszlowy i dolomit rudonośny. 

 Tegoż samego dokonał w niektórych punktach Górnego Szląska bazalt. Bardzo wyraźnie widać podo- 

 bne wyniesienie przez bazalt w Annaberg pod Leśnicą, albowiem podczas gdy wapień muszlowy 

 w niewielkiej od niego odległości dosięga wysokości tylko 65o— 75o stóp. (Miasto Leśnica 681, Leszy- 

 na 653, Oleszka 759 st. nad pow. m.), to przy bazalcie na południowym stoku małego szczytu bazalto- 

 wego wznosi się przeszło 1039 stóp, pomiędzy Oleszką a Wysoką 1083, a w paśmie ciągnącem się na 

 północ od Annabergu do 1 1 69 stóp; nieco dalej od folwarku Poremba, jeszcze 927 a na wyniosłości na 

 południo-zachód od kościoła w Dolnej 919 stóp, Jakkolwiek poszukiwania górnicze w Annabergu 



