KRÓTKIE SPRAWOZDANIE l BADAN GEOLOGICZNYCH, 



dokonanycli w pohidniowo-zachodnićj części Królestwa Polskiego w 1880 r. 



przez Stanisława Kontkiewicza , inżyniera górniczego. 



Przestrzeń kraju, która była przedmiotem moich badań jest ograniczona na 

 południe przez Wisłę, na zachód przez Nidę, na wschód przez małą rzeczkę Czar- 

 ną, płynącą równolegle do Nidy i również do Wisły wpadającą, a na północ przez 

 góry Świętokrzyskie. Jest to kraj z lekka falisty, który od południa zaczyna się 

 dość stromym brzegiem, około 200 stóp nad poziom Wisły wzniesionym i dalej ku 

 północy powoli się podnosi. Średnia jego wysokość nad poziom morza wynosi 

 przybliżenie 70 A "tóp. 



Oprócz u t '<w aluwijalnych, rozpostartych w dolinach wszystkich prawie 

 rzek i rzeczek, spotykamy tutaj trojakie utwory geologiczne: formacyją kredową, 

 trzeciorzędową i dyluwijalną. 



Formacyją kredowa reprezentowana jest przez piętro najwyższe zwane senoń- 

 skiem i składa sit, prawie wyłącznie z szarego, niezbyt twardego marglu, znanego 

 powszechnie pod nazwą opoki. Zawiera on, chociaż niezbyt często, charaktery- 

 styczne dla + e°;o piętra skamieniałości: Beltmnitella mucronata Ananchytes ovata, Ino- 

 ceramus Cripsii, Baculites i inne. Warstwy tego marglu leżą zwykle poziomo i tyl- 

 ko wyjątkowo, jest np. koło Buska, mają nachylenie dochodzące do 30°. 



Utwory trzeciorzędowe należą wyłącznie do wyższój, neogenoicej formacyi i są 

 zupełnie podobne do trzeciorzędowych utworów G-alicyi i zagłębia wiedeńskiego. 

 Zbadanie zebranych skamieniałości przekonało mnie, że w tej części naszego kraju 

 rozwinięte jest przeważnie górne piętro śródziemne (obere mediterrane Stufe) i po 

 części młodsze od niego piętro sarmackie (sarmatische Stufe). 



Piętro śródziemne składa się z glin, margli, wapieni i gipsów. Największe 

 rozwinięcie między pokładami tego piętra posiada niebieskawo-szara, tłusta łup- 

 kowa glina, tak zwany ił, który występuje przeważnie w nizinach, bezpośrednio 

 na powierzchni, lub też częściój pod mniej lub więcśj grubą warstwą dyluwijalne- 

 go piasku. Glina ta, prawie zupełnie niezawierająca skamieniałości, leży albo 

 bezpośrednio na opoce, jak to widzieć można w kilku miejscach w dolinie Wisły, 

 albo też oddziela ją od opoki gruba warstwa gipsu, jak o tern świadczą przecięcia 

 otrzymane przy pogłębianiu szybów, prowadzonych przy poszukiwaniach soli 

 W dolinie Nidy. Tylko w jędnem miejscu, koło Chmielnika, widać pokrycie tój 



