— 169 — 



gliny przez młodsze warstwy trzeciorzędowe, należące do piętra sarmackiego* 

 W dolinie "Wisły, koło wsi Woj czy z tej gliny wypływają słabe źródła nafty. 



Wapień trzeciorzędowy tutejszy odpowiada w zupełności tak zwanemu wapie- 

 niowi Lejtańskiemu (Leitliakalk) w zagłębiu wiedeńskiem. Tworzy on najwyższe 

 części niewielkich wzgórz, które niżej składają się z marglu kredowego. Wapień 

 ten świeżo wyłamany jest biały, zupełnie miękki, tak że się daje doskonale obra- 

 biać piłą i siekierą, ale przez dłuższe leżenie na powietrzu nabiera znacznej twar- 

 dości i przedstawia bardzo dobry materyjał budowlany. Zawiera on bardzo wie- 

 le kawałków Nullipora (Lithotamnium) ramosissirna, także Pecten latissimus i inne 

 muszle, foraminifery, zęby rybie i duże kości zwierząt ssących, które jednak są 

 źle zachowane i dokładnie oznaczyć się nie dają. 



Północna część zbadanej przestrzeni zasługuje szczególniej z tego względu 

 na uwagę, że mieści w sobie granicę między formacyją trzeciorzędową, a starsze- 

 mi formacyjami, wchodzącemi do składu gór kieleckich i przedstawia najdalej na 

 północ wysuniętą miejscowość, dokąd, w epoce trzeciorzędowej, dochodziło morze 

 Śródziemne. Kontury północnego brzegu tego morza są dosyć złożone i przed- 

 stawiają kilka długich a wązkich zatok, które wchodzą daleko w głąb gór Kielec- 

 kich pomiędzy pojedyncze pasma, góry tworzące, równolegle do ich głównego kie- 

 runku tj. z WPdW na ZPnZ. Zatoki te są obecnie wypełnione szczególnym utwo- 

 rem, który można nazwać marglem nulliporowym, składającym się z żółtej marglo- 

 wej masy, zawierającej mnóstwo odłamków Briozoa, Foraminifera i kule Nulipora 

 w takiej ilości, że powierzchnia ziemi w wielu miejscach jest ^Mry usiana temi 

 kulami. W wewnętrznym końcu jednćj z tych zatok, najdą 1 i- zachód wysu- 

 niętej, leży wieś Korytnica, znana oddawna z bardzo obfitego znajdowania się tam 

 doskonale zachowanych skamieniałości trzeciorzędowych. Leżą one w żółtój tłu- 

 stej glinie, z którćj powstaje ciężka czarna ziemia; naniśj leżą tysiące bardzo pię- 

 knych białych muszelek, z których w czasie mojej kilko dniowej bytności w Ko- 

 rytnicy udało mi się zebrać i oznaczyć przeszło 60 gatunków. Najpospolitsze 

 między niemi są: Pleurotoma asperulaia, Turritella turris, Murex spnicosta, Natica 

 milepunctata, Venus multilamella, Flabellum lloyssianum. Wszystkie te skamienia- 

 łości cechują górne piętro śródziemne zagłębia wiedeńskiego i mają najwięcej po- 

 dobieństwa do skamieniałości znajdowanych w marglach w Gainfahren pod 

 Wiedniem. 



Gipsy tutejsze odznaczają się szczególną budową, której się nie spotyka 

 w innych pokładach tego minerału. Podobnie jak opisane poprzednio wapienie 

 tworzą one najwyższe części wzgórz, które niżej składają się z opoki i są oddzie- 

 lone od niój niegrubą warstwą szarego piaszczystego marglu, zawierającego mnó- 

 stwo muszli Ostrea cochlear i różnych gatunków z rodzaju Pecten, szczególniej 

 P. cństatus i P. Coheni. Gipsy te są prawie wszędzie wyraźnie uwarstwowane i to 

 tak, że różne warstwy mają odmienną budowę i w pewnych miejscach w pewnym 

 oznaczonym porządku po sobie następują. Najniższa, bezpośrednio na piaszczy- 

 stym marglu leżąca warstwa, ma zwykle około 7 stóp grubości i składa się z ol- 

 brzymich kryształów gipsu nakształt prostopadłych słupów obok siebie ustawio- 

 nych. Błyszczące płaszczyzny głównej łupliwości tych kryształów już z daleka 

 jaśnieją na słońcu, a z bliska widać na nich pierzasto rozchodzące się paski, po- 



