— 180 



ROZBIORY CHEMICZNE 

 czterech skał tatrzańskich 



dokonane przez Bronisława Znatowicza, Kand. N. P. 



Na moje oświadczenie gotowości zajęcia się rozbiorem chemicznym typo- 

 wych skał tatrzańskich, Prof. D-r Chałubiński łaskawie udzielić mi raczył ze 

 swych zbiorów czterech okazów, których poznanie uważa za potrzebne dla geo- 

 gnozyi tych gór. Wypadki. mego rozbioru zamieszczam poniżej, jako początek 

 materyjału naukowego, który na przyszłość będę się starał nagromadzić w więk- 

 szej ilości. 



I; 



Łupek z nad strumienia wprost Walczaków. 



Ciężar właściwy — 2,9932. Barwa szaro-brunatna. po umiarkowanem prze- 

 paleniu czerwienieje, po siluiejszem — przechodzi prawie w czarną. W płomie- 

 niu dmuchawki sproszkowana skała topi się na pęcherzowate szkło ciemno-bru- 

 natnego koloru. Kruchość bardzo znaczna, łatwo uciera się na niezmiernie deli- 

 katny proszek. Z kwasami burzy się i częściowo w nich się rozpuszcza. 

 4 .3229 grm. skały, po sproszkowaniu i wysuszeniu przy 110°, wytrawione na go- 

 rąco dymiącym kwasem solnym, pozostawiły: 

 0,9570 grm. (czyli 72,34%) materyi nierozpuszczalnej. Materyja ta składa się 

 z krzemionki, glinki i związków metali alkalicznych. Znaleziono: 



0,6844 grm. Si0 2 (krzemionki) '. 51,73°/ 0 



0,2171 grm. Al 2 0 3 (glinki mocno żelazistej l6.41°/ 0 



Część rozpuszczalna w kwasie solnym, okazało się, że jest 

 złożona z glinki, węglanu wapnia, węglanu magnezu i związ- 

 ków metali alkalicznych. Znaleziono: 



0,0785 grm. Al 2 0 3 (glinki mocno żelazistej) 5,93% 



0,1071 grm. CaO (tlenku wapnia), co odpowiada 0,1912 grm. CaC0 3 



(węglanu wapnia) 14,45% 



Z osobnej ilości skały (0,7878 grm.) osadzono fosforan ma- 

 gnezu, który, po wypaleniu na pirofosforan magnezu, ważył: 

 0,0360 grm. Mg 3 P 2 O r (pirofosforanu magnezu), co odpowiada 0,0129 

 grm. MgO (tlenku magnezu), czyli 0,0271 Mg C0 3 (węglanu 

 magnezu). . . . . -. . . . . . : . . ... . . 3,31 % 



Z osobnej ilości skały (3,1732 grm.) oznaczono związki me- 

 tali alkalicznych, a w przypuszczeniu, że znajduje się sam tyl- 

 ko potas, znaleziono: 

 0,4896 grm. K 2 S0 4 (siarczanu potasu), co odpowiada 0,2633 grm. K a O 



(tlenku potasu). ., 8,34% 



suma 100.17 



