— 201 — 



rosną obficie i olbrzymio: róża rdzawa (Rosa rubiginosa Jacq), milek wiosenny 

 (Adonis vernalis L.), barwnica wązkoliśtna (Asperula cynanchica L.) i t. p., na 

 stronie piaskowatej drobne choinki i różne gożdzikowate. Blizko już szczytu 

 tej góry ale na spadku strony wapiennej, rośnie obficie kąsina akantolistna i mniej 

 obficie kąsina bez łodygowa (Carlina acaulis L.)- 



Ważną jest w liście panny Maryi Hempel wiadomość z wiarogodnych opo- 

 wiadań poczerpnięta, że 20 lat temu już kąsina akantolistna była na Stawskiej 

 górze zadomowiona. Nie jest więc u nas gościem przypadkowym, ale stałym 

 mieszkańcem, może odwiecznym, skoro się od innych kąsin akontolistnycb odró- 

 żnia, jak to zaraz rozpatrzymy szczegółowo. 



A 1 1 i o n i pierwszy oddzielił kąsinę akantolistną od bezłodygowój, opisał 

 ją i podał rysunek w dziele Flora pedemontana. Taurini 1785 (n. 571 tab. 51) 

 Biblijoteka uniwersytetu warszawskiego tego źródłowego dzieła nie posiada, nie 

 mogłem więc z opisu i rysunku korzystać. 



Lamarcki de C a n d o 1 1 e we Florze francuskiej (3 Edit. T. IV, str.123) 

 dają dość szczegółowy opis kąsiny akantolistnij (Carline a feuilles d'acantbe). Nie 

 przytaczam go w całości, bo mało się różni od późniejszego opisu w Prodromusie, 

 który poniżej zamieszczam, ale wypada mi z Flory francuskiej zanotować: „liście 

 białawe i buwelniste (cotonneuses) z obudwu stron." „Kwiat ubrany koroną białą, 

 od spodu nieco czerwonawą 5. Bośnie na pochyłościach wzgórz i na miejscach 

 suchych niższych gór Delfinatu, Piemontu i Prowancyi. Odmiana [i rosnąca 

 w Pirenejach i w okolicach Narbony (P Carlina cynara Pourret) różni się od po- 

 przedniej żółtym kolorem lusk tworzących koronę." 



Ostrzegam, że podkreśleń niema w tym, ani w następnie przytoczonych tek- 

 stach, ale ja sam podkreślam miejsca, na które chcę zwrócić uwagę, mając zamiar 

 powoływać się na nie potem. 



AV dodatkowym do Flory francuskiej tomie VI (str. 467) de Candolle dopi- 

 suje, że Carlina acanthifolia Ali. rośnie w całym łańcuchu wzgórzy i gór otacza- 

 jącym krainę drzew oliwnych, w górach Corbiers, w Sewennach, w górach lozer- 

 skich, w Pirenejach wschodnich, w niższych Alpach Prowancyi i w Apeninach 

 genueńskich i toskańskich. 



De Candolle w Prodromusie (T. VI str. 515) tak dział I kąsin i kąsinę 

 akantolistna określa: 



„Dział I Heracantha. 



Okrywa podwójna, to jest łaski promieniste zabarwione stykają się z nastę- 

 puj ącemi po nich liściastemi, żadnych zaś albo prawie żadnych innych między 

 niemi mieszanych niema (nullis aut fere nullis aliis intermixtis). 



1. Carlina acanthifolia Ali. bezłodygowa, liście korzeniowe z ogonkami, pie- 

 rzasto-dzielne z obu stron prawie szorstkoiclosiste, podziałki kątowatc-zębate, cier- 

 niste, głowa pojedyńcza, wielka, bezszypułkowa 11." Następuje wyliczenie sta- 

 nowisk francuzkich, prócz tego wymieniony jest Piemont, Etruryja i Karniolia, 

 potem synonimy i uwaga: „łuski okrywy wewnętrzne promienistą-śnieżno-Uale (ni- 

 veae), zewnętrzne grzebieniasto-cierniste, ciernie gałęzute (v. v.). 



„(3 Cynara DC liście zewnętrzne ogonkowe, wewnętrzne bezogonkowe, wszystkie 

 z wierzchu gładkie, łuski okrywy zewnętrzne grzebieniasto-cierniste; ciernie po wię- 



