— 271 — 



ni, lecz rażone chłodem, cofały się zaraz do ciepła. Wnęciwszy się pod jesień 

 do sieni, najregularniej co wieczór zawieszał się nad samą ową dziurką na czaty; 

 co rano spora kupka oberwanych skrzydeł tarakanich świadczyła o pokaźnej ilo- 

 ści ułowionej przez noc zdobyczy. W początkach niepokoiło go przechodzenie 

 ludzi przez sień, gdy jednak nikt mu złego nie wyrządzał (dzieci w całym domu nie 

 było), oswoił się wkrótce do tego stopnia, że można było wlazłszy na stołek ze 

 świecą przyglądać mu się z boku o łokieć odległości i najdokładniej obserwować 

 zręczność jego w łowieniu. Trącony po pyszczku rożkiem tarakana unosił się 

 cokolwiek nad dziurką, a w chwili gdy owad do połowy ciała już się wychylił, 

 chwytał za łeb, obcinał skrzydła w sposób niepodobny do dostrzeżenia i tak opra- 

 wionego pożerał '). Szczególniej obszerne ruchy szczęk pocieszną mu przytem 

 dawały minę, po kilku zjedzonych tarakanach, od czasu do czasu niezmiernie po- 

 ziewał. Trwały te codzienne obserwacyje moje około dwu tygodni, poczem na- 

 gle oziębiło się, niedoperz skrył się gdzieś na zimowe leże i znajomość nasza się 

 skończyła. Z tego jednak zdarzenia powziąłem pierwszą myśl robienia prób 

 hodowania niedoperzy; hodowla bowiem zwierząt dzikich, jeśli nie jest tylko bez- 

 myślną zabawką amatorską, dostarcza wybornej sposobności wszechstronnego ich 

 poznania. Pominąwszy już, że na tój jedynie drodze zbadać się dają najlepiej 

 właściwości ich obyczajowe, stopień pojętności, zdolność oswajania i t.p., hodowla 

 pomaga do wyjaśnienia wielu jeszcze innych stron w zjawiskach bijologicznych, 

 pozwala dostrzegać, porównywać i oceniać pewne właściwości całym grupom zwie- 

 rząt wspólne, np. w ruchach, w biegu, w locie; nakoniec tylko obeznanie się ze 

 zwierzętami żywemi doprowadza do zrozumienia pewnych zawiłości w klasyhka- 

 cyi, czego w wielu razach ani z książki, ani nawet ze studyjów nad preparatami 

 nabyć niepodobna. Tutaj ograniczyć się muszę na jednym przykładzie, którego 

 dostarczą nam niedoperze; a który zarazem posłuży do usprawiedliwienia 

 porządku, w jakim je na końcu niniejszego artykułu w spisie ustawiłem. Liczna 

 ta i tak wyróżniająca się od innych grupa zwierząt przedstawia w pośród siebie 

 drugorzędne jeszcze grupki gatunków bardziej z sobą zbliżonych, tAvorzących tak 

 zwane rodzaje. Otóż podział ten dla znawcy bardzo naturalny i jasny, wyucza- 

 ny z książek wydaje się sztucznym i obarczającym pamięć (formuły zębowe). Je- 

 żeli usuniemy bowiem z pod uwagi Podkoioca, jedynego u nas przedstawiciela oso- 

 bnój rodziny, całą resztę niedoperzy zobaczymy w książkach podzieloną na takie, 

 które mają uszy zrosłe na wierzchu głowy i takie, których uszy osadzone są nor- 

 malnie na bokach głowy. Do działu pierwszego zaliczony jest Uszak i Mopek, 

 do drugiego wszystkie pozostałe. Odmienny całkiem wyrobimy sobie pogląd, 

 próbując uszykować też same niedoperze nie na podstawie jednego tylko, chociaż 

 bardzo widocznego szczegółu, lecz według całej sumy podobieństw; wtedy do- 

 strzeżemy przedewszystkiem, że one tworzą dwie grupy naturalne, bardzo cha- 

 rakterystyczne i od siebie zasadniczo różne: grupę Nocków i grupę Mroczków. 



') Owady z żołądka, różnych gątunków niedoperzy wydobyte, są mocno pogryzione, poznać je- 

 dnak można że są pozbawione pokryw skrzydłowych, zdaje się przeto, że te. umiejętność obcinania 

 skrzydeł nawet w locie posiadają i inne niedoperze. 



