— 296 — 



badań anatomicznych, przechowuje się w spirytusie, chcąc zaś, aby się mało 

 skurczyły, dobrze jest włożyć zwierzęta do naczynia z letnią wodą i dolewać po 

 malej ilości spirytusu, a gdy zwierzęta będą nieżywe, przenieść je do mocnego 

 spirytusu. 



n- : 



ŚLIMAKI NAGIE. Limacea Hartm. Arionidea Clessin. 



Zwierzęta wydłużone, robakowate, poruszające się za pomocą nogi, czyli 

 organu płaskiego, podeszwo watego, ciągnącego się przez całą długość zwierzę- 

 cia. Głowa wyraźna, opatrzona czterema rożkami, z tych dwa krótsze (rożki 

 dolne albo cziiłki) na przodzie i u spodu ciała położone, są organem dotyku, dwa 

 zaś dłuższe (rożki górne albo ocżonośne) wyżej i więcej ku tyłowi osadzone, są 

 szypulkami ócznemi; na wierzchołku każdego z tych rożków, po jednem oku. 

 Głowa od reszty ciała oddzielona nieznacznem przewężeniem czyli karkiem. 

 Przednia część grzbietu, pokryta mięsistym płaszczem czyli tak zwaną tarczą. 

 Przedni koniec tarczy wolny, mniej lub więcej szeroki i zaokrąglony, pokrywa 

 głowę zwierzęcia; tylny koniec tarczy ściśle z ciałem złączony, zaokrąglony lub 

 kątowato zaostrzony. Pod tarczą skorupka bardzo delikatna, cieniutka, przej- 

 rzysta, łódeczkowata (utworzona z węglanu wapnia i ckityny), czasami tylko pia- 

 sek wapienny drobno lub grubo-ziarnisty. 



Tarcza pokrywa głębiej położony organ oddychania czyli płuco oraz 

 serce. Okrągły otwór oddechowy, leży z prawej strony tarczy, u jednych 

 bliżej przedniego, u innych tylnego jćj brzegu. Skóra pokrywająca ciało (wy- 

 jąwszy tarczę) jest zorana brózdami ograniczającemi zmarszczki różnego kształ- 

 tu; wydziela ona obfity śluz. 



Uzbrojenie gęby składa się z rogowej szczęki (górnej) i języka. Swobodny 

 brzeg półksiężycowatćj lub podkowiastej szczęki jest uzbrojony jednym wię- 

 kszym lub kilkoma drobniej szemi ząbkami. 



Język czyli tarkę (radula) pokrywają liczne ząbki proste lub haczykowa- 

 te '). Wszystkie ślimaki nagie są dwupłciowe i lądowe. Do rodziny Lima- 

 cea należą rodzaje: 1) A r i o n Perr. 2) L i m a x Lin. 3) A m a 1 i a Moq. 

 Tan., z których tylko dwa pierwsze dotąd u nas znalezione. 



') Językiem nazywamy błonę pokrywającą wyrostek, w kształcie szufelki albo krótkiej rurki, 

 wznoszący się na dnie gardzielą. Błonę pokrywają liczne tafelki chitynowe, najczęściej 4-0 kątne, z któ- 

 rych każda przedłuża się w ząbek czyli wyrostek różnego kształtu. Pojedyncze ząbki języka są usta- 

 wione w szeregi podłużne i poprzeczne. Ząbki podłużnych szeregów są jednakowe i prawie równe so- 

 bie, ząbki zaś w poprzecznym szeregu, znacznie się różnią. U ślimaków nagich odróżniamy: l) szereg 

 środkowy przebiegający wzdłuż przez środek języka, złożony z zębów symetrycznych, 2) dwa pola 

 boczne położone po obudwu stronach środkowego szeregu i 3) dwa pola brzeżne. 



