- 30? — 



są równe, ku brzegowi zaś języka zmniejszają się stopniowo i wreszcie znikają. 

 Na samym brzegu języka ząbki są małe i pojedyncze. Tym sposobem w jednym 

 szeregu poprzecznym znajdują się ząbki pięciorakiej formy. 



Na końcu ciała, w tylnej części wątroby, mieści się gruczoł dwupłciowy, 

 podłużnie jajowaty, ziarnisty, jasny, szary lub czarniawo-niebieskawy. Z gru- 

 czołu wychodzi kanał na 40 — 70 mm. długi, który doszedłszy do gruczołu białko- 

 wego, przechodzi przez całą jego długość i łączy się ze sznurkiem nasiennym 

 (vas deferensj mocno poskręcanym. Gruczoł białkowy, stożkowaty, spłaszczo- 

 ny, żółtawy, przeświecający, dolnym końcem połączony z macicą. Podczas skła- 

 dania jajek, gruczoł białkowy znacznie się powiększa i dochodzi od 10 — 30 mm. 

 długości. 



Macica przedstawia kanał z licznemi wypuklinami i zagłębieniami na po- 

 wierzchni. Błoniasty przewód pochwy rozszerza się przy ujściu do niego 

 szypułki zbiornika nasiennego i kończy razem z prąciem nietworząc żadnego 

 rozszerzenia. Prącie jest kiszkowate, długie 40— GO mm., poskręcane, w górnym 

 końcu haczykowato zgięte, w dolnym mało rozszerzone; otwiera się na zewnątrz 

 poza prawym rożkiem górnym. Zbiornik nasienny podłużnie jajowaty, niebie- 

 skawo-czerwoinwy, niezbyt długą szypułką z pochwą połączony. 



Ślimak składa na raz 40 — 60 jaj, umieszcza je w ziemi; niesie się w lecie 

 i jesieni. .Taj ka są okrągławo-owalne, białawe lub żółtawe, pokryte cieniutką, 

 elastyczną, przejrzystą błoną. Bardzo młode zwierzątka są jasnego koloru, 

 potem stopniowo ciemnieją. Jest to jeden z najpospolitszych gatunków krajo- 

 wych. Mieszka w lasach cienistych i górzystych, wparkach i ogrodach, przeby- 

 wa pod kamieniami, kawałkami drzewa, pod opadłemi liśćmi, pod leżącemi kloca- 

 mi drzewa, w spruchniałych pniach i t. d. 



Pospolity w Tuliszowie (Olkuskie) w lasku (1868), w Złotym Potoku (1870), 

 Natolinie, Olsztynie (1873), w Puławach (park), Kazimierzu nad Wisłą, Żdżan- 

 nem i Białopolu (1878), wPJchaniach w lesie (1878) pod kamieniami, gdzie i jaj- 

 ka znalazłem, w okolicach Kielc. Szczególniej pospolity jest na Ś-tym Krzyżu 

 (1880), mianowicie zaś okazy ciemne z małemi odmianami. 



2. Limax cinereus Lister. {Pomrów popielaty). 



Limax cinereus Lister. Hist. anim. angl. 1678. t. 2, f. 15. 



Heynemann Mai. Blat. X. 1863, p. 205 t. 2 f. I. 

 Goldfuss Rhein. p. 62, t. II, f. 1. 



Tablica IX, 3. 



Cinereus, clypeus et dorsum maculis nigricantibus notatus, postice eviden- 

 ter carinatus, carina albido-fiava. Solea cinerea unicolor. Clypei et dorsi rugae 

 tenues, subtiles. 



Long. 120—150 mm. lat 20 mm. 



Ciało duże, okazałe; ogólny kształt podobny do poprzedniego gatunku, 

 zmarszczki ciała delikatniejsze i wysmukłej sze, aniżeli u L. cinereoniger. 

 Tarcza z przodu zaokrąglona, z tyłu kątowato wydłużona, pokryta delikatnemi 

 zmarszczkami obrączkowatemi. Otwór oddechowy podługowato okrągły, wielki- 



20* 



