— 324 — 



Uwagi o budowie skorupiaków obunogich wogóle. 



I. Okolice i pierścienie ciała. 



Ciało skorupiaków obunogich (Crustacea A m p k i p o d a) i kielżowa- 

 tych (Gammarinae A. B o e c k) w szczególności pozwala odróżnić trzy oko- 

 lice: głowę, tułów i odwłok. 



Głowa skorupiaków kiełżowatyck jest mała, a składające ją pierścienie 

 zupełnie są z sobą zrosłe bez najmniejszego śladu spojeń. 



Tułów składa się z siedmiu pierścieni poza głową położonych, niezrośnię- 

 tych i zupełnie swobodnych. 



Siedem ostatnich pierścieni ciała odróżniamy jako odwłok; ostatni pierścień 

 odwłoka jest zmarniały i odróżniamy go jako blaszkę ogonoioą. Trzy pierwsze 

 pierścienie odwłoka wyróżniają się od pozostałych tak swoją objętością, 

 jako też przysadkami i na zasadzie tej odmienności odróżniamy je jako przedod- 

 tołok (p r a e a b d o m e n), a pozostałym pierścieniom nadajemy miano zaodwloka 

 (p o s t a b d o m e n). Dolne brzegi stawów przedodwłoka są blaszkowato ku 

 dołowi rozszerzone, często z charakterystycznie wyciętym tylnym i dolnym ką- 

 tem. Rozszerzenia stawów przedodwłoka często na zewnętrznej powierzchni 

 posiadają po jednej listewce, która od tylnego i dolnego końca stawu prze- 

 biega ku przodowi i ku górze. Profesor Benedykt Dybowski 1 ) pierw- 

 szy listewki zauważył i spożytkował jako dobre znamię układnicze. Roz- 

 szerzenia, o których mowa, niewątpliwie należą do biodrowych stawów odpowie- 

 dnich nóg. 



Niektórzy badacze, a pomiędzy innemi niedawno zmarły Axel Boeck 

 inaczej zapatrują się na skład ciała skorupiaków obunogich. Zaliczając nogo- 

 szczęki do przysadek tułowia, za czem przemawiają analogije wyższych skoru- 

 piaków dziesięcionogich, uważają oni że okolica ciała, którą nazwaliśmy tu gło- 

 wą powstaje skutkiem połączenia pierścieni głowy z pierwszym pierścieniem 

 tułowia i odpowiednio do swego poglądu w mowie będącą okolicę ciała uważają 

 za glowotułów (c e p h a 1 o t h o r a x), któremu jednakże często zachowują nazwę 

 głowy. Dalej badacze ci, biorąc na uwagę odmienną postać nóg dwu pierw- 

 szych par, oraz opierając się na analogii owadów, tylko dwa pierwsze poza gło- 

 wą pierścienie zaliczają do tułowia. Według tego sposobu pojmowania rze- 

 czy tułów obunogich skorupiaków składa się z trzech pierścieni: pierwszego po- 

 łączonego z głową i dwu następnych, swobodnych pierścieni, gdy tymczasem 

 następne pięć pierścieni tworzą odwłok, a to co nazwaliśmy odwłokiem jest na- 

 ówczas zaodwłokiem. 



') B. Dybowski. Beitrage zur naheren Kenntniss der in dem Baikal-See vorkommenden 

 niedoren Krebse aus der Gruppe der Gammariden. 4-0 Petersburg. 1874. 



*) A x e 1 B o e c k. De skandinavske og arktiske Amphipoder. 4-0 Christiaiiia I872 — 1876. 



