— 327 - 



Warga dolna, położona poza żuwaczkami, przedstawia blaszkę mniej lub wię- 

 cej głębokiem wycięciem wyszczerbioną i na dwie połówki rozdzieloną. Każda 

 połówka jest znowu na swobodnym brzegu rozmaicie głęboko rozcięta, a tern 

 samem rozdzielona na piat wewnętrzny i zewnętrzny.. Jednem słowem, jak to 

 słusznie prof. Dy bo wski zauważył, warga dolna przedstawia dwa zrośnięte 

 przysadki, tak samo zbudowane jak szczęki drugiej pary. 



Szczeki pierwszej pary . Każda szczęka składa się z czterech stawów, z któ- 

 rych dwa wierzchołkowe tworzą tak zwaną głaszczkę. U zmieraczków (O r c h e- 

 stidae) głaszczka jest zmarniała, jednostawowa. czasami ma być żadna. 



Górny i wewnętrzny kąt stawu podstawowego tworzy płatowate rozszerze- 

 nie po brzegu pierzastemi szczecinami porosłe. Jest to wewnętrzny piat szczęki. 

 Drugi płat, czyli płat zewnętrzny jest wydłużony, na wierzchołku równoucięty 

 i uzbrojony potężnemi szczecinami zębatemi, piłkowatemi lub na podobieństwo 

 sarnich rogów widłowatemi. Wewnętrzny brzeg płata jest szczecinami poro- 

 sły. Głaszczą jest na wierzchołku kolcami lub zębami uzbrojona. U wielu 

 bardzo gatunków głaszczka prawej i lewej szczęki odmiennego bywa kształtu 

 i odmiennie uzbrojona. 



Szczęki drugiSj pary. Każda szczęka składa się ze stawu podstawowego 

 i dwu osadzonych na nim płatów: piata wewnętrznego i zewnętrznego. W wielu 

 razach nie widać granicy pomiędzy podstawą i płatami. Na przednim brzegu 

 każdego płata wznoszą się szczeciny w trzy szeregi ustawione. Górny szereg 

 składają szczeciny ciemno obrzeżone i po większej części pierzaste. Szczeciny 

 środkowego szeregu są blade, zlekka ku linii środkowej ciała nagięte, o cienkich 

 ścianach i z obszernem światłem, które się na wierzchołku szczeciny nazewnątrz 

 otwiera. Szczeciny dolnego szeregu są szablowato ku środkowej linii ciała zgię- 

 te, na wierzchołku zaostrzone, w dolnój połowie czcze, a w górnej pełne i na po- 

 wierzchni rynienkowato zagłębione. Taki układ szczecin zauważyłem u nieda- 

 wno opisanych przezemnie gatunków: Hyale J elskii, Hy al e Dybowskii, 

 Hyale Lubomirskii i Goplana polonica '). Nadto u H. Jelskii zau- 

 ważyłem związek szczecin środkowego i dolnego szeregu z zakończeniami 

 nerwowemi. 



Nogoszczęhi przedstawiają ostatnią parę przysadek gębowych podstawami 

 z sobą zrośniętych. 



Każda połówka nogoszczęków składa się z siedmiu stawów, lecz u T a 1 - 

 t r u s, O r c h e s t i a i niektórych innych form rodziny zmieraczków (Orch e- 

 s t i d a e), nogoszczęki są palca pozbawione a tern samem tylko sześciostawowe. 



Pierwsze stawy są zupełnie z sobą zrośnięte, następne zaś mniej lub więcój 

 z przodu rozdzielone. Wewnętrzny i przedni kąt drugiego stawu wydłuża się ku 

 przodowi jako czworokątna blaszka czyli wewnętrzny piat nogoszczęków. Przedni 

 brzeg płata jest mniój lub więcój ukośnie ucięty i uzbrojony trzema silnemi zęba- 

 mi oraz cienkienri szczecinami, a na wewnętrznym brzegu płata są osadzone 

 szczeciny najczęściej, prawdopodobnie zawsze, pierzaste. 



') Zoologischer Anzeiger. 1879", Nr 25, 26, 30. 



