- 328 — 



Trzeci staw jest czworokątny, zwypukło-łukowatym brzegiem zewnętrznym. 

 Przedni i wewnętrzny kąt stawu wydłuża się w blaszkę, tworzącą zewnętrzny płat 

 nogoszczęków. Płat ten ma brzeg zewnętrzny łukowato-wypukły, wewnętrzny 

 zaś prosty. "Wewnętrzny brzeg płata jest uzbrojony szczecinami, które często 

 przybierają postać ostrych zębów. 



Cztery ostatnie stawy tworzą tak zwaną głaszczkę. Pierwszy stawgłaszcz- 

 ki zawsze jest ukośnie od zewnątrz do wewnątrz ścięty. Drugi staw jest naj- 

 dłuższy i na zewnętrznym brzegu uzbrojony długiemi szczecinami. Trzeci staw 

 jest u podstawy znacznie zwężony i także szczecinami zbrojny. Czwarty staw ma 

 postać szpona i tak na zewnętrznym, jak na wewnętrznym brzegu jest nieliczne- 

 mi szczecinkami opatrzony. 



Przysadki tułowia nazywamy nogami. 



Nogi tułowia tworzą trzy grupy, bardzo dokładnie przez profesora B. D y- 

 bowskiego ') rozróżnione, a mianowicie: 



1. Nogi chwytne, czyli nogi dwu pierwszych par. 



2. Nogi pomocnicze, czyli nogi dwu następnych par. 



3. Nogi pochodne, czyli nogi trzech ostatnich par. 



Nogi chwytne i pomocnicze, t. j. nogi czterech pierwszych par, zginają się 

 w krętarzu ku przodowi, nogi zaś pochodne ku tyłowi. Palec nóg czterech pier- 

 wszych par jest z przodu wypukły, z tyłu prosty lub wklęsły; przeciwnie, palec 

 nóg pochodnych jest z przodu prosty albo wklęsły, a z tyłu wypukły. Wyrostek, 

 ograniczający zginanie krętarza, na nogach czterech pierwszych par wznosi się 

 na przednim, a na pozostałych nogach tułowia na tylnym brzegu stawu. Je- 

 dnein słowem, noga jednej z trzech ostatnich par przedstawia się jak naodwrót 

 skierowana noga jednej z czterech pierwszych par. 



Ponieważ nogi chwytne zAvykle ku przodowi bywają wyciągane, przeto 

 w opisach wyobrażamy je sobie prosto ku przodowi wyciągnięte, a pozostałe no- 

 gi tułowia opisujemy jako ku dołowi opuszczone. Stąd górny brzeg nóg ckwyt- 

 nych odpowiada przedniemu brzegowi pozostałych nóg, dolny brzeg odpowiada 

 tylnemu, a przedni koniec końcowi dolnemu. 



Jak wskazuje porównawcza tablica terminologii, stawy nóg tułowia ozna- 

 czono nazwami zaczerpniętymi z anatomii dolnych naszych kończyn, gdy tymcza- 

 sem końcowe stawy często otrzymują miano wzięte z anatomii naszych kończyn 

 górnych (c a r p u s. m a n u s, palm a). Ponieważ dwie pierwsze pary kończyn 

 służą do chwytania pokarmów, oraz u samców do chwytania samicy, przeto po- 

 równywamy je z naszemi rękami; stąd też pochodzą nazwy: m a n u s, palma, 

 stosowane do ich przedostatniego stawu, chociaż poprzedzającym stawom (z wy- 

 jątkiem bezpośrednio poprzedniego carpusj, często bywają zachowane na- 

 zwy odpowiadające naszym dolnym kończynom (biodro, udo, kolano, goleń). Pro- 

 fesor Dybowski z właściwym sobie taktem sprzeczność tę usunął, stosując 

 do nóg chwytnych nazwy, odpowiadające nazwom naszych kończyn górnych, jak 

 to wskazuje załączona porównawcza tablica. Pomimo różnicy w nazwach, od- 



') Dybowski. L. c. str. 8, 



