— 331 — 



Wszystkie zdwojenia nóg: skrzela właściwe, dodatkowe i blaszki jajochron- 

 ne, podobnie jak cała jama ciała i wnętrze nóg, są wypełnione krwią i trudno po- 

 wątpiewać, że oddychanie odbywa się wszędzie, gdzie tylko przenikliwość skóry 

 na to pozwala. Ponieważ tylko co opisane zdwojenia nóg warunkowi temu czy- 

 nią zadość, przeto bez żadnej wątpliwości służą jako organy oddychania, 

 lecz kwas osmowy przekonywa, że sprawa ta w różnych przysadkach z różną 

 odbywa się energiją. Gdy Goplana polonica po kilkom inutowym pobycie 

 w jednoprocentowym roztworze kwasu osmowego zostanie umieszczona w spiry- 

 tusie, wtedy skrzela właściwe silnie brunatnieją, gdy tymczasem skrzela dodat- 

 kowe i blaszki jaj o chromie pozostają bezbarwnemi. Oczywiście więc odtlenienie 

 kwasu osmowego daleko szybciej następuje w skrzelach właściwych, aniżeli w po- 

 zostałych zdwój eniach nóg. 



Skrzela właściwe spostrzegamy na sześciu ostatnich parach nóg tułowia; 

 (pierwsza para nigdy skrzeli nie posiada), często jednak ostatnia para nóg tuło- 

 wia bywa bez skrzeli, już to u samicy tylko, już u obudwu płci. 



Blaszki jajochronne spostrzegamyu samic na nogach tułowia 2-ej, 3-ej, 4-ej 

 i 5-ej pary. U Goplana polonica utwory homologiczne blaszek jajo- 

 chronnych odkryłem u samca na nogach tułowia sześciu ostatnich par. 



Przysadki przedowloka nazywamy nogami plawnemi. Każda noga pławna 

 składa się z długiego stawu nasadowego uwieńczonego dwoma stawowatemi list- 

 kami. Prawdopodobnie pierwszy t.j. biodrowy staw tych nóg jest zrośnięty z bo- 

 kiem odpowiedniego pierścienia i tworzy wspomniane wyżej łuskowate rozszerzenie 

 dolnego brzegu pierścieni. Stawowate listki nóg są ku wierzchołkowi stopniowo 

 zwężone i w końcu zaostrzone. Obadwa brzegi każdego listka są nastrzępione 

 szczecinami pierzastemi, t. j. na obudwu przeciwległych brzegach włochatemi. 

 Opisując nogi pławne wyobrażamy je sobie ku dołowi opuszczone. 



Nogi zaodwloka czyli poskoezne pierwszych dwu par posiadają nasadę 

 z wierzchu spłaszczoną i rynienkowato wklęsłą, oraz po dwa stawy końcowe. 

 Górne brzegi nasady i stawów końcowych są uzbrojone kolczysto zaostrzonemi 

 szczecinami. Nogi poskoezne dwu pierwszych par są mało ruchome i pospoli- 

 cie widzimy je wyciągnięte ku tyłowi równolegle do ciała. 



Nogi poskoezne ostatniój (trzeciej) pary, czyli nogi ogonowe, składają się 

 z nasady i najczęściej dwu listkowatych stawów końcowych, czasami jednak 

 końcowy staw jest pojedyńczy (u C r a n g o n y x S. B„ G a mm ar ell a S. B. 

 i Goplana A. Wrześn. pomiędzy kiełżowatemi). Kształt i uzbrojenie stawu 

 lub stawów końcowych dostarcza bardzo ważnych znamion układniczych. 



Nogi poskoezne opisujemy jako równolegle do ciała ku tyłowi wyciągnięte. 



22 



