— 340 — 



brzegach nasady mają po 3 kolce. Na wierzchołkach każdego stawu końcowego 

 wznoszą się dwa kolce, a nadto wzdłuż górnego brzegu na każdym stawie spo- 

 strzegamy 3 — 5 kolców. Zewnętrzny staw końcowy nóg 1-ej pary ma 5, we- 

 wnętrzny 4 kolce; zewnętrzny staw końcowy nóg 2-ej pary ma 3 — 5, wewnętrzny 

 5 kolców. 



Każda noga ostatniej pary. czyli noga ogonowa (tabl. XI, fig. 15) składa się 

 zestawu nasadowego i jedynego stawu końcowego. Staw nasadowy ma kształt 

 nieregularnego, spłaszczonego stożka ze ściętym wierzchołkiem. Staw końcowy 

 jest stożkowaty, wąski i zaostrzony. Pierwszy staw jest 2 razy blisko wyższy 

 od stawu drugiego i prawie tak szeroki jak długi. Staw końcowy jest przeszło 

 dwa razy dłuższy niż szeroki. Górna powierzchnia nóg ogonowych jest uzbro- 

 jona trzema potężnemi szczecinami: jedna wznosi się na pierwszym stawie, druga 

 przy podstawie stawu końcowego, trzecia tuż pod wierzchołkiem tegoż stawu. 

 Każda szczecina jest zaostrzona, o grubych ścianach i z wąskiem światłem. Poniżej 

 wierzchołka szczecina daje boczną gałązkę pod postacią bardzo bladego wło- 

 ska (tab. XI,, fig. 16 j. Trudno powątpiewać, że blady włosek jest organem ja- 

 kiegoś zmysłu. Nogi ogonowe są mniej więcej równej długości z nasadą nóg 

 poskocznych 2-ej pary. 



Blaszka ogonowa (t. XI, f. 17) jestsłabo wycięta, na każdym płacie uzbrój ona 

 pękiem grubych szczecin, tak samo zbudowanych jak szczeciny nóg ogonowych. 



Połączenie płci odbywa się u Goplany w sposób, o ile sądzić mogę, zu- 

 pełnie u skorupiaków obunogich wyjątkowy. U skorupiaków tych, jak wiado- 

 mo, samiec chwytnemi nogami porywa samicę i przyciska jej grzbiet do brzusznej 

 powierzchni swego ciała. Samica, która jest mniejsza od samca lub równego 

 z nim wzrostu, przez cały czas płciowego połączenia zostaje kulisto zwinięta 

 i w tern położeniu pary całe dnie pływają po wodzie. 



U Go plan a polonica samica jest znacznie większa od samca, a spół- 

 kowanie odbywa się w sposób następujący. 



W epoce rozmnażania samiec, oprócz powyżej podanych szczegółów, wyró- 

 żnia się jeszcze białawą plamą obejmującą 5-ty, 6-ty i 7-my pierścień tułowia; 

 jest to obraz tylnej i błyszczącej części gruczoła nasiennego, który w tern 

 właśnie miejscu przez pokrycie ciała prześwieca. Rozmnażanie jest najczyn- 

 niejsze wiosenną porą gdy się powietrze zupełnie ociepli, lecz zwierzęta wakwa- 

 ryjach przezimowane, pomimo całego zdrowia i dobrego apetytu, nigdy nie oka- 

 zywały zapałów miłosnych. . 



Pobudzone namiętnością samcy szybko pod dnie wody na wszystkie strony 

 biegają, a samice poważnie pomiędzy niemi kroczą. Samiec upatrzywszy sami- 

 cę w mgnieniu oka skacze na jej grzbiet. Jeżeli samica nie podziela zapałów 

 samca, tedy jednem silnem uderzeniem ogona odrzuca go daleko od siebie, 

 w przeciwnym zaś razie, przyjmując jego zaloty, zatrzymuje się i pozwala doko- 

 nać spółkowania. Samiec swemi chwytnemi nogami czepia się grzbietowej czę- 

 ści 5-go lub 6-go pierścienia tułowia samicy, przybierając takie położenie, że je- 

 go ciało z ciałem samicy tworzy kąt mniej więcej prosty. Podczas spółkowania 

 samiec łukowato wygina ciało ku brzusznej powierzchni samicy, lecz tylny ko- 

 niec jego ciała zawsze jest znacznie oddalony od brzucha samicy. Od czasu 



