— 341 — 



do czasu widać konwulsyjne drgania samca. Samica spółkując znacznie roz- 

 szerza tułów i na zewnątrz rozkłada łuski biodrowe, jednocześnie łukowato zgi- 

 nając całe ciało, a zwłaszcza odwłok. Zwykle z tą samą samicą jednocześnie 

 łączy się dwu samców, jeden z prawej drugi z lewej strony; nigdy nie widzia- 

 łem aby samica przyjmowała trzeciego samca. W razie połączenia z jednym 

 tylko samcem samica najczęściej leży na swobodnym boku ciała, czasami zaś stoi 

 grzbiet do góry zwracając. W razie połączenia z dwoma samcami, sami- 

 ca leży na grzbiecie przytuliwszy do ciała wszystkie swe nogi. Połączenie obu- 

 dwu płci trwa godzinę, albo nawet więcej i przez cały ten czas zwierzęta tak 

 są aktem tym zajęte, że można je igiełką na wszystkie strony odwracać, a nawet 

 zapomocą pipetki przenosić z jednej wody do drugiej, nieprzerywając spółkowa- 

 nia. Jama wylężnicza spółkującycb samic zawsze zawierała jajka, pomiędzy 

 któremi po skończonem spółkowaniu znajdowałem liczne ciałka nasienne. 



Goplana p olonica największą część życia przesiaduje ukryta pod 

 rozmaitemi przedmiotami na dnie wody leżącemi, albo też przyczepiona do dolnej 

 powierzchni rzęsy lub innych roślin wodnych. Najczęściej grzbiet łukowa- 

 to wygina, a zaodwłok pod ciało podwija, tak że dotyka ziemi grzbieto- 

 wą powierzchnią tej okolicy ciała. Nogi -ł-ch pierwszych par przytula do cia- 

 ła i chowa pomiędzy łuski biodrowe, a nogi trzech ostatnich par wznosi do góry 

 (tablica X, fig. 2), albo szeroko rozpościera. W tej samej postawie, z wycią- 

 gniętemi nogami pochodnemi, żwawo biega z podniesionym do góry grzbietem 

 i z łatwością wdrapuje się nawet na gładkie, pionowe ściany szklanego naczy- 

 nia. Uderzywszy się o obcy przedmiot, albo niespodzianie zetknąwszy z innym 

 mieszkańcem tej samej wody, z wielką skacze energiją silnie podrzucając się do 

 góry swym w jedną całość złączonym zaodwłokiem. W razie silniejszego zanie- 

 pokojenia Goplana pływa brzuchem do góry odwrócona, lecz pomimo gwałto- 

 wnych uderzeń nogami pławnemi ciężko i powolnie się porusza. 



Sądzę, że wszystkie skorupiaki obunogie są wszystkożerne, albowiem w ten 

 sposób zachowują się rozmaite a liczne formy wód słodkich zaliczane do ga- 

 tunku G-ammarus pulex i tak samo postępuje Gammarus m a r i n u s 

 i G-ammarus 1 dc ust a, oraz liczne gatunki jeziora Bajkalskiego i rzeki 

 Angary, które profesor B. Dybowski 1 ) tak dokładnie zbadał. Pomimo 

 wszystkożerności kiełże namiętnie lubią pokarm zwierzęcy i natychmiast porzu- 

 cają postną strawę, skoro tylko poczują pokarm mięsny, a przyznać należy że 

 nadzwyczaj prędko mięso znajdują, oczywiście kierując się powonieniem. Kiełże 

 rzucają się na mniejsze zwierzątka wodne oraz chętnie pożerają trupy większych 

 stworzeń i własnego gatunku. Żarłoczność kiełży jest podziwienia godną; dużo 

 na jeden raz spożywają i w małych odstępach czasu uczty swe powtarzają. Pra- 

 gnąc zmusić kiełże do zupełnego opróżnienia kiszki nieraz w czystej wodzie 

 umieszczałem młode osobniki, które w jaką godzinę z głodu zdychały. Kiełże 

 są nad miarę i bez potrzeby chciwe na pokarm: mając go poddostatkiem nabiera- 



') Dybowski. Beitrage zur Raheren Kenntniss der in dem Baikal-See vorkoramenden nlederen 

 Kiebse i t. d. S. Petersburg, 1874, str. 18. 



