— 397 — 



Nr 17, w całej długości okrągły, w środku cokolwiek grubszy, cienieje ku obu 

 końcom; kruczek jego znów tak krótki, że do zamykania zupełnie praktycznym 

 być nie mógł. Następny Nr 18 w znacznej części długości swej płaski i to nie 

 w kierunku płaszczyzny zgięcia kruczka, ale prostopadle do niej, rolę dzisiej- 

 szych haczyków tylko bardzo niewygodnie mógłby spełniać. Trzeci Nr 19, po- 

 dobny do poprzedniego, tylko mniej Avygięty i z podwójnym kruczkiem, tembar- 

 dziej od dziś praktykowanej i wogóle najprostszej formy się wyróżnia. Nare- 

 szcie czwarty Nr 20, których dwa zupełnie jednakich znalazło się w urnie, naj- 

 podobniejszy byłby do zawiaski, używanej przy drzwiach do szafy, ale brak 

 odpowiedniej drugiej części z dziurką, w której czopek A zazwyczaj mieści się 

 i obraca, dalej zgięcie w punkcie B pod kątem rozwartym, wreszcie niedostate- 

 czna grubość i przymocowanie w jednym tylko końcu, każą odrzucić myśl o ta- 

 kiem przeznaczeniu jego. 



Drobiazgowy rozbiór przedmiotów tak mało napozór znaczących, zdaje mi 

 się tu usprawiedliwiony i ważny ze względu na wnioski, jakie ze zdetermi- 

 nowania ich wyproAvadzićby można. Haczyki te, znalazłszy się w urnach śród 

 kości i popiołów, niewątpliwie nie były rzucone na stos oderwane od sprzętów 

 lub narzędzi, których część stanowiły, ale razem ze sprzętami lub narzędziami 

 temi; jeśli więc służyły do zamykania drzwi, okien lub scbowań w rodzaju szaf 

 dzisiejszych, to należałoby wnioskować, że razem ze zmarłym składano na sto- 

 sie, a może układano stos sam z części domu i sprzętów jego; a następnie, że 

 przedmioty znajdowane w grobach, nie oznaczają zajęcia zmarłego za życia, ja- 

 ką to opiniją nieraz słyszeć mi się zdarzyło, ale że poprostu przez pozostałych 

 krewnych lub przyjaciół dowolnie wybrane z majątku jego, a może i przez obe- 

 cnych przy obrzędzie, złożone zostały bogom na ofiarę lub w przekonaniu, że 

 zmarły w przyszłem życiu używać ich będzie. 



Jeżeli haczyki te nie stanowiły zamków do drzwi, okien lub innych scbo- 

 wań, to przecież ku innym celom służyć musiały, a więc mogły stanowić części 

 narzędzi rolniczych, maszyn używanych w rzemiosłach, które widocznie ze zmar- 

 łym palono. 



Z wyrobów bronzowych żalnik Kwiatkowski dostarczył samych tylko 

 fibul; znaleziono ich pięć w czterech typach. 



Spomiędzy fibul tych przedstawiona pod Nr 22 jest lana; gruba, ciężka, 

 a mimo to najwięcej uszkodzona i pogięta, zapewne wskutek przepalenia ogniem 

 i łamania się polan stosu. Sprężyny nie miała żadnej, a śpilka poruszała się 

 swobodnie, zaczepiona za uszko w całości zachowane w drugim końcu fibuli; po- 

 niżej uszka tego wygięty czopek służył do odpychania sprężystej śpilki i utrzy- 

 mywania jej stale w łożu, znajdującem się z drugiego końca. 



Typ drugi, fibula największa, zupełnie tej samej jest formy, jak powyżej 

 wzmiankowana żelazna Nr 21. Kuta z jednego kawałka bronzu, odpowiednio 

 giętego w łuk, stanowiący wierzchnią część fibuli, zręcznie zwiniętego w spręży- 

 nę, której przedłużenie wreszcie stanowi śpilka. 



Typ trzeci Nr 23, w dwu zupełnie jednakich, choć niejednakowo dobrze 

 zachowanych znalazł się egzemplarzach. Fibule te, widocznie z jednej fabryki 



