Wykopaliska maryjenhauskie. 



PRZliZ 



Zygmunta Głogi er a. 



Tsitolica, XIV. 



Korzystając z pozwolenia i uprzejmie udzielonej mi pomocy przez światła 

 właścicielkę Maryj enliausu, panią marszałkową Lipską, dopełniłem tu poszukiwań 

 archeologiczny cli w ostatnicli dniach Lipca i pierwszych Sierpnia 1880 r. Ma- 

 ryjenhaus jest ostatniem miasteczkiem na północnym krańcu byłej Rzeczypospoli- 

 tej polskiej i tak zwanych Inflant polskich, dziś położony w gubernii Witebskiej, 

 powiecie Lucyńskim o kilkanaście mil na południe Dorpatu i Pskowa. Na wyspie 

 miejscowego jeziora założył warowny klasztor 3 -ci z rzędu arcybiskup ryski J o- 

 a u n e s de V e c h t e w roku 1293. Od imienia Bogarodzicy Marienhaus otrzy- 

 mał swoją nazwę. W wieku XVI klasztor przerobiony został na pograniczny 

 zamek ochronny w ziemiach wyłącznie arcybiskupich, nienależących wcale do 

 zakonu krzyżackiego 



O kilkaset kroków od jeziora i zabudowań dworskich, znajduje się pagórek 

 piaszczysty, który był cmentarzyskiem dawnych mieszkańców Maryj enhausu. Po- 

 nieważ osada miejscowa musiała być naj znaczniejszą w tej stronie kraju, więc 

 też i groby jej mieszkańców zawierały obfitość zabytków archeologicznych. Za- 

 bytki te nie należą właściwie do czasów przedhistorycznych, ale do pierwszych, 

 wprawdzie napół pogańskich wieków chrześcijaństwa w tym kraju. To też ze 

 względu na program „Pamiętnika fizyjograficznego," mający na celu w dziale ar- 

 cheologicznym głównie antropologiją i czasy najdawniejsze, nie podajemy tu roz- 

 prawy o przedmiotach znalezionych, jako dziełach sztuki średniowiecznej, dosyć 

 późnój, ale skreśliliśmy tylko treściwą wiadomość o wykopaliskach, do których 

 należy znaleziona przez nas, nader ciekawa, pierwsza na ziemiach dawnej Polski 

 czaszka trepanowana. Ponieważ szczegółowe opisanie tej czaszki, jako też dwu 

 innych z Maryjenhausu i miejscowości zwanej Gabaczewo, wziął na siebie Dr. 

 Leon Dud rewie z, mówić więc o nich nie będziemy. 



') Gustawa Manteufla „Inflanty polskie," str. 1 3 1 , 



