— 402 — 



Wspomnieliśmy o paciorkach — tych kilkaset z kolorowego szkła i masy 

 dostarczył nam Maryj enhans. Największe, lecz nieliczne, są wielkości laskowe- 

 go orzecha, mniejsze spłaszczone barwy błękitnej i cielistej, nawlekane na druty, 

 wisiadła i dość grube sznury wełniane. Mnóstwo znalazło się nader maleńkich, 

 z masy żółtawej robionych, naszytych na jakiś ubiór z bardzo grubej tkaniny 

 wełnianej, która stanowiła prawdopodobnie rodzaj czepca niewieściego. Wogóle 

 przechowało się dosyć w suchym piasku szczątków odzieży wełnianej. Dominu- 

 ją w niej dwie barwy: ciemniejsza brunatno-czerwonawa i cynamonowa, jasno- 

 tabaczkowa, kapucyńska. Obok grubego sukna przechowały się sznury od pętlic. 



Wśród ozdób niewieścich napotkaliśmy mnóstwo białych muszelek do na- 

 nizania przedziurawionych CNr 7). Dwie podobne muszelki znajdujemy na 

 naszyjniku wykopanym przez p. Tyszkiewicza w powiecie Borysowskim 

 (,,0 kurhanach" tabl. III). U ludu w Inflantach, była to ozdoba pospolita do 

 zeszłego wieku, jak to z dzieła p. Manteuffla widzimy. Podobnych muszel 

 do ozdoby kapelusze w używają dotąd nasi górale karpaccy. Na wyspach Mala- 

 diwskich znany j est gatunek muszli białych K aur i s, zwanych także Cypraea 

 moneta, służący za monetę i do ozdoby w Indyjach i niektórych krajach 

 Afryki. Krajowcy robią z nich naszyjniki i bransolety. Muszle te zastępują 

 miejsce bilonu nad Gangesem, w Tybecie i Kabulu, w Nigry cy i środkowej (Su- 

 danie i Gwinei). 



O półtrzeciej mili od Maryjenhausu, w lesie i miejscowości bezludnej zwa- 

 nej Gabaczewo, znajduje się cmentarzysko noszące inny charakter. Na prze- 

 strzeni kilku morgów, są tu rozsiane groby kształtu maleńkich pagórków zale- 

 dwie na kilka stóp wysokich, o kilka i kilkanaście kroków jeden od drugiego 

 odległych. Na niektórych grobach znajdowały się spore kamienie w małe kółko 

 ułożone. Wiele grobów zastaliśmy świeżo splądrowanych, przez ludzi, którzy 

 szukali kosztowności. Wogóle ciała grzebano tu nieco głębiej, niż w Maryj en- 

 hausie, niektóre na cały metr znajdowały się pod powierzchnią ziemi. Bronzów 

 i ozdób znalazło się przy nich bardzo mało, brzękadło tylko jedno, były to bo- 

 wiem groby prawie wszystkie męzkie, może z pobojowiska pochodzące. Skiele- 

 ty należały widocznie do wojowników. Jeden z nich miał czaszkę na samem 

 ciemieniu, tępem narzędziem, dość głęboko w mózg wgniecioną, lecz nie było to 

 powodem jego śmierci, bo wklęsłość wybornie się za życia zagoiła. Sprzączki 

 po większej części żelazne, grube; dwie tylko bronzowe, lecz z tych jedna nader 

 ozdobna (Nr 10), znajdowała się w grobie jakiegoś dostojnika obłożonym najwię- 

 kszemi kamieniami. Pierścionek bronzowy, spiralny, ozdobiony falowatą liniją 

 znalazł się jeden. Guzów ozdobnych a raczej blaszek w kształcie grzyba na 

 skórę nabijanych zdobyliśmy kilka. Nie różniły się one prawie niczem od kil- 

 kudziesięciu podobnych z Maryjenhausu. Szczątki grubej odzieży wełnianej 

 koloru cynamonowego przedstawiały również ten sam charakter. Siekiery a ra- 

 czej czekany i włócznie żelazne z Gabaczewa były nieco większe od maryjen- 

 hauskich i kształtem cokolwiek sii różniły. Typ ten zresztą powszechny 

 jest w kurhanach Białejriisi i Litwy, skąd posiadam ich sporą liczbę. Do 

 grobów kładziono i noże żelazne, na 10 do 15 centym, długie, w trzonki z drzewa 

 niegdyś oprawne. Nożów tych znalazło się dosyć w grobach Maiwjenhausu. 



