O czaszkach ludzkich z cmentarzyska w laryjenhauzie. 



przez Dra, L. Du«lrewieza. 



Tal>lica XV. 



(fig. la, lb, 2, 3a, 3b, 3c). 



Jakkolwiek szczątki ludzkie, znalezione na cmentarzysku Maryj enhauskiem 

 nie należą właściwie do przedhistorycznych, sięgają bowiem, jak to widzimy 

 z opisu p. Zygmunta Glogiera wieku XII lub XIII, a więc odnieść je należy 

 do owych w połowie pogańskich czasów — jednakże dla antropologii dawnych 

 Inflant polskich nie pozostają bez znaczenia. 



Trzy tylko czaszki do zbadania nam się dostały, z których jedna, jak to po- 

 niżej zobaczymy, trepanowana piłą metalową okrągłą, jako taka po raz pierwszy 

 na ziemiach dawnej Polski znaleziona została. Przejrzyjmy w krótkości te 

 czaszki. 



Czaszka fig. la i lb (tabl. XV), dobrze zachowana, brakuje w niej tylko wy- 

 rostka licowego prawej kości skroniowej i jednej trzeciej szczęki dolnej; czaszka 

 ta duża, kości grube, mocne, guzy, grzebienie i linije przyczepień mięśniowych 

 dobrze rozwinięte. Wnosimy z tego, że czaszka ta należała do mężczyzny, przy- 

 tem szwy mało zazębione, dobrze zachowane, świadczą o dojrzałym wieku tego 

 subjekta. Zęby zdrowe, trzonowe podobnie jak i przednie dosyć mocno starte. 

 Już z pierwszego wejrzenia okazuje ta czaszka kształt długogłowy, co w zupeł- 

 ności potwierdza jej wskaźnik czaszkowy = 73,11. Patrząc na tę czaszkę z gó- 

 ry (norma v e r t i ca l i s) widzimy kontur wydłużony, po bokach jakby 

 spłaszczony, w tylnej zaś części szerszy i zaokrąglony; guzów ciemieniowych nie 

 ma śladu, szew czołowy widoczny jak również i strzałkowy, a ich zazębienia 

 bardzo nieznaczne (skala Broca Nr 2). Z boku (norma l a t e r a 1 i s (fig. 1 a) 

 widzimy nadnosie słabo rozwinięte, a nad niem czoło dosyć proste, wysokie, z nie- 

 znacznemi guzami czołowemi, mało ku tyłowi pochylające się. Szczyt sklepie- 

 nia kulisty w dolnej r / 3 szwu strzałkowego spadzisto pochyla się na potylicę wy- 

 dłużoną i wypukłą. Wyrostki sutkowe grube, mocno rozwinięte. Otwór uszny 

 pośrodku połowy obwodu dolnego czaszki. Twarz miernie długa, szczęka górna 

 nieco wysunięta naprzód razem z wyrostkiem zębodołowym (prognatyczna). 

 Z przodu (n o r m a f r oń tali s) czoło dosyć szerokie, oczodoły szeroko otwar- 

 te, prawie czworokątne; kości licowe dosyć wystające na zewnątrz, łuki jarzmo- 



26* 



