Czaszka i torfowiska wsi Salwonki. 



opisał Dr L. DiuU-ewicz, 



Talblicii XV. 



(fig. 43. 4b). 



Do bardzo rzadko napotykanych czaszek ludzkich przedhistorycznych, na- 

 leżą czaszki w torfowiskach, a szczególniej w torfach na całym obszarze dawnej 

 Polski znajdujących się. Otrzymawszy w darze do mego zbioru wydobytą przed 

 dwoma laty czaszkę z torfowiska na Wołyniu, razem ze strzałą krzemienną, jako 

 nader ciekawą pod względem antropologicznym, opisać ją zamierzyłem. 



Czaszka ta pochodzi ze wsi Salwonki, położonej na wschód od Białocerkwi 

 w odległości 18 wiorst i jest wydobyta z podwodnego torfowiska, ciągnącego się 

 głębokim i szerokim jarem od wspomnianej wsi niemal aż do samej Białocerkwi. 

 Na wschód od tego torfowiska ciągną się stepy Łosiatyńskie z mnóstwem kur- 

 hanów, tak zwykłych na stepach Ukraińskich. Eksploatacyja torfu w miejsco- 

 wości tej w odrębny odbywa się sposób. Torf wydobywany zostaje z pod wo- 

 dy zapomocą wielkiego elewatora, umieszczonego na promach i tak wydobyty 

 bywa odwożony na ląd, a następnie pompowany na suszarnie położone na 

 wzgórzach. 



Wydobyta elewatorem czaszka wraz z dwiema krzemiennemi strzałami 

 (z których tylko jedna mnie się dostała), przedstawia niestety tylko sklepienie, 

 inne zaś części głowy, jak kości twarzy i cała niemal podstawa czaszki, prawdo- 

 podobnie przy działaniu elewatora rozbite zostały. Ze sklepienia jednak same- 

 go, wiele ciekawych spostrzeżeń antropologicznych i uwag nasuwa się mimowoli. 



Czaszka ta, czarno- brunatnej barwy, właściwej wszystkim kościom z torfo- 

 wisk wydobytym, przedstawia się jako złożona z kości grubych, dobrze rozwi- 

 niętych, szwy jej widoczne^, zazębione, wy datności wszystkie, jak guzy (t u b e r a), 

 grzebienie (cris.tae), wzgórki (p r o t u b e r a n t i a e) mocno rozwinięte. 

 Już z pierwszego wejrzenia uderza nas forma tój czaszki wydłużona, a patrząc 

 na nią z góry (norma v e r t i c a 1 i s) przedstawia się nam piękny owal po- 

 dłużny (fig. 4b, tabl. XV), na tylnym końcu nieco szerszy, przyczem łuki brwio- 



